مختلف شيخ طوسى و ابن بابويه « 1 » به اضافه كتابهاى مهم اهل سنّت ، مانند موطّأ مالك بن انس ، « 2 » صحيح بخارى ، « 3 » مسند احمد بن حنبل « 4 » و سنن ابو داوود « 5 » را فراگرفته بود .
تحصيلات او نزد پدرش شامل علم الحديث و دراية الحديث نيز مىشد . « 6 » در علم كلام با آثار معتزليان شيعى مانند شيخ مفيد ، سيد مرتضى ( علم الهدى ) و شيخ طوسى آشنا شد . در تمام اين رشتهها ظاهرا پدرش بزرگترين مربى او بود . « 7 » در فقه ، محقّق اول بزرگترين فقيه عصر خود ، « 8 » در تعليم و تربيت او اهميتى ويژه داشت . « 9 » علامه علم تفسير قرآن « 10 » و صرف و نحو « 11 » را نيز از پدر آموخت .
علاوه بر پدر جمال الدين طاووس ( ف 673 ) « 12 » و رضى الدين طاووس ( ف 664 ) « 13 » دو برادر از خاندان فقهاى بزرگ حلّه ، از جمله استادان او در اين دوره بودند . « 14 » نقل شده است كه اين دو برادر علاوه بر كتابهاى خود كتابهاى بزرگان پيشين شيعه مانند ابن بابويه ، شيخ مفيد ، سيد مرتضى و شيخ طوسى را به او آموختند . از اجازههاى علامه برمىآيد كه رضى الدين طاووس در تربيت او سهم كمترى از برادرش جمال الدين داشته است . « 15 » و دليل اين امر احتمالا اشتغال رضى الدين به مسايل سياسى بود . در سال 661 رضى الدين به
هامش
( 1 ) - حسن بن يوسف بن مطهر حلى ، « اجازة للسيّد مهنأ بن سنان » ، در بحار الانوار مجلسى ، 107 : 146 .
( 2 ) - علامه حلى ؛ « اجازه كبيره » ، 90 .
( 3 ) - همان ، 9 - 88 .
( 4 ) - همان ، 86 .
( 5 ) - همان ، 92 .
( 6 ) - همان ، 88 ، 95 .
( 7 ) - علامه حلى ، رجال ، 282 ؛ همو ، « اجازه كبيره » 68 - 70 ؛ 7 - 135 .
( 8 ) - در مورد فهرستى از كتابهاى فقهى او ر . ك : ح . ط مدرسى ، مقدمهاى بر فقه شيعه : كليات و كتابشناسى ( لندن ايتاكا ، 1948 ) 65 - 70 .
( 9 ) - علامه ، « اجازة لمهنأ بن سنان » ، 6 - 144 ؛ همو ، « اجازه كبيره » 90 - 68 نيز ر . ك : خوانسارى ، 2 : 8 - 277 .
( 10 ) - علامه « اجازه كبيره » ، 2 - 91 .
( 11 ) - همان ، 102 .
( 12 ) - در مورد او ر . ك : بحرانى 45 - 235 ( ش 85 ) .
( 13 ) - در مورد او ر . ك : عمر رضا كحّاله ، معجم المؤلفين ( بيروت ، 81 - 1376 ) ، 7 : 248 ؛ خوانسارى ، 4 :
325 به بعد ؛ اشتروتمان ، 88 - 168 .
( 14 ) - بحرانى ، 236 ش 7 .
( 15 ) - ( در مورد جمال الدين ) علّامه « اجازة لمهنأ بن سنان » 60 - 144 ؛ « اجازه كبيره » 9 - 68 ؛ ( در مورد جمال الدين و رضى الدين 7 - 136 ) .