ترجمه :
و قرآن را جدا جدا ساختيم تا آن را بتدريج بر مردم بخوانى و آن را بتدريج نازل كردهايم . بگو : به قرآن ايمان بياوريد يا ايمان نياوريد . كسانى كه پيش از اين علم داشتهاند ، وقتى كه قرآن بر آنها خوانده شود ، به سجده افتاده ، مىگويند :
پروردگار ما منزه است كه وعدهء پروردگارمان شدنى است . گريهكنان به سجده افتند و قرآن بر تواضع آنها مىافزايد . بگو : خدا را بخوانيد يا رحمان را . هر كدام را بخوانيد ، نامهاى پسنديده ، از آن اوست . نمازت را بلند مكن و آهسته مخوان بلكه ميان آن راهى بجوى . بگو : ستايش خدايراست كه فرزندى نگرفته ، در پادشاهى شريكى ندارد و او را دوستى براى رفع مذلت نيست و او را تعظيم كن ، تعظيمى كامل .
قرائت :
فرقناه : مشهور به تخفيف قرائت كردهاند . از على ( ع ) و ابن مسعود و ابى كعب و شعبى و حسن ، بخلاف نقل شده است . قتاده و عمر بن فائد به تشديد خواندهاند .
وجه تشديد ، اين است كه قرآن بتدريج و آيه آيه ، يا سوره سوره ، نازل شده است « على مكث » نيز مؤيد آنست . و مُكث مَكث ، داراى يك معنى هستند .
اعراب :
قرآنا : منصوب است به فعل مقدر . يعنى « فرقنا قرآناً فرقناه » علت اينكه جملهء فعليه آورده ، اين است كه : قبلا نيز جملهء فعليه آورده ، گفته بود :
وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ . . .
عَلى مُكْثٍ
: حال . يعنى متمهلا ، متوقفاً غير مستعجل .
يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ
: در محل رفع و خبر « ان » .
سجدا : حال .
إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا
: « ان » مخفف از « ان » است . « ان » و لام براى تأكيدند .
أَيًّا ما تَدْعُوا
: اين فعل مجزوم است ، زيرا « اى » متضمن معناى شرط است .
« اياً » نيز منصوب و مفعول است براى « تدعوا » « ما » زايده و براى تأكيد است .