مىشود . نمازهاى زوال خورشيد ، نماز ظهر و نماز عصر و نمازهاى تاريكى شب ، نماز مغرب و نماز عشا و مقصود از « قرآن فجر » نماز صبح است . قول حسن نيز همين است .
ابن عباس و قتاده گويند : « غسق ليل » يعنى : آغاز شب . مجاهد گويد : يعنى غروب خورشيد . جبائى گويد : يعنى سياهى و تاريكى شب . از امام باقر ع و امام صادق ع روايت است كه منظور ، نيمهء شب است .
گروهى از اصحاب ، به آيه استدلال كردهاند كه : وقت نماز ظهر تا آخر روز ادامه دارد ، زيرا خداوند ، اقامهء نماز را از زوال خورشيد تا آغاز شب واجب كرده است .
مقتضاى اين بيان ، اين است كه نماز ظهر را مىتوان ما بين ظهر و غروب ، بجاى آورد .
شيخ ابو جعفر اين بيان را نپسنديده است ، زيرا كسى كه « دلوك » را به معناى غروب مىداند ، به نظر او آيه ، دلالتى بر اين مطلب ندارد ، بلكه منظور اين است كه : نماز مغرب را از غروب خورشيد تا پنهان شدن سرخى از افق مغرب ، مىتوان انجام داد . كسانى كه دلوك را به معناى ظهر گرفتهاند ، ممكن است بگويند : آيه در صدد بيان وجوب نمازهاى پنجگانه است ، نه بيان وقت نماز ظهر . چنان كه حسن ، چنين گفته است .
به نظر ما خداوند از ظهر تا پنهان شدن سرخى شب ، از افق . وقت نمازهاى ظهر و عصر و مغرب و عشا قرار داده است ، لكن ظهر و عصر وقتشان از ظهر تا غروب و مغرب و عشا وقتشان از غروب تا پنهان شدن سرخى شب از مغرب است .
وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ
: نماز فجر را جداگانه ذكر كرده است . بنا بر اين آيهء شريفه ، حكم وجوب نمازهاى پنجگانه و وقتهاى آنها را بيان كرده است . مؤيد آن روايتى است كه عياشى از عبيد بن زرارة از امام صادق ع ، در بارهء اين آيه نقل كرده است . طبق اين روايت ، امام فرمود :
- خداوند چهار نماز را واجب ساخته است كه اول وقت آن ظهر و آخر آن نصف شب است . دو نماز ، اول وقتشان از ظهر تا غروب و يكى قبل از ديگرى است و دو نماز ، اول وقتشان از غروب خورشيد ، تا نصف شب و يكى قبل از ديگرى است .
همين مطلب مورد قبول مرحوم سيد مرتضى است .