بيان آيه 55 - 56
اعراب :
فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
: تتمهء صلهء « الذين » است . عطف جملهء اسميه بر جملهء فعليه ، از اين جهت جايز است كه معناى حال از آن استفاده مىشود . زيرا سماجت آنها در كفر ، به اينجا منجر مىشود ، كه در اين حال ايمان نمىآورند .
ثُمَّ يَنْقُضُونَ
: در اينجا مستقبل بماضى عطف شده است ، زيرا مقصود اين است كه آنها همواره عهد شكنى مىكنند و اين فعل ترك نخواهد شد .
مقصود :
اكنون خداوند در نكوهش كفار مىفرمايد :
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
: در حكم يا در علم خدا ، بدترين موجوداتى كه در روى كرهء خاكى در گشت و گزارند ، كسانى هستند كه بر كفر خود باقى مانده و ايمان نمىآورند . اين آيه ، در حقيقت اخبار از غيب مىدهد و مىگويد : آنها تا دم مرگ ايمان نخواهند آورد و همين طور هم شد . سپس به وصف آنها پرداخته ، مىفرمايد :
الَّذِينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ
« 1 » : مشركينى كه با آنها پيمان بستى . مجاهد گويد :
مقصود يهود بنى قريظه است كه با پيامبر خدا پيمان بستند كه به او زيان نرسانند و با دشمن او همكارى نكنند . لكن در جنگ خندق بوسيلهء فرستادن اسلحه ، دشمنان پيامبر را يارى كردند . يك بار ديگر نيز پس از اين پيمان شكنى ، با پيامبر پيمان بستند و باز هم پيمان شكنى كردند و خداوند از آنها انتقام گرفت .
ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَ هُمْ لا يَتَّقُونَ
: هر چه با اينها پيمان ببندى ، پيمان شكنى مىكنند و از نقض عهد يا عذاب خدا باك ندارند .
هامش
( 1 ) - مرحوم طبرسى مىگويد : عائد « الذين » محذوف است و « من » براى تبعيض است . يعنى كسانى كه با آنها از ميان مشركين پيمان بستى . برخى « من » را زائد و برخى هم به معناى « مع » دانستهاند