تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٠ — صفحة 242

مساهمون:

ص٢٤٢

در اينجا مشركين را از لحاظ تكذيب آيات خدا ، تشبيه به آل فرعون كرده است ، زيرا همانطورى كه آنها گرفتار عذاب استيصال شدند ، اينها هم دچار هلاكت گشتند . ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ : آنها از اين جهت ، گرفتار عذاب شدند كه خداوند نعمتى را كه بقومى بخشيده است ، از آنها بر نمىگيرد ، مگر اينكه حالات پسنديدهء خود را به حالاتى ناپسند تبديل كنند و بجاى اطاعت ، به معصيت و كفران نعمت ، روى آورند . گاهى هم خداوند نعمتى را از بندگان خود سلب مىكند نه به منظور كيفر ، بلكه به منظور مصالح امتحانى . تنها نعمت خود را به منظور انتقام و مجازات ، از كسانى سلب مىكند كه مستحق انتقام باشند . سدى گويد : نعمت قريش ، وجود گرامى حضرت محمد ( ص ) بود كه به او كافر شدند و تكذيبش كردند و خداوند اين نعمت را به انصار بخشيد و از آنها سلب كرد . وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ : خداوند گفته‌ها را مىشنود و اسرار دلها را مىداند . كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ كُلٌّ كانُوا ظالِمِينَ : عادت اينان در تكذيب پيامبر گرامى اسلام ، مثل عادت آل فرعون و ديگر گذشتگان است كه آيات خدا را تكذيب كردند و ما آنها را بگناهانشان هلاك و آل فرعون را غرق كرديم . همهء كسانى كه هلاك شده‌اند ، به خود ستم كردند و كيفر ما از روى استحقاق بود . جملهء « كَدَأْبِ آلِ . . . » بازهم تكرار مىشود ، زيرا در اول منظور بيان حال آنها از لحاظ استحقاق عذاب آخرت و در اينجا منظور بيان حال آنها از لحاظ استحقاق عذاب دنياست . برخى گويند : در اول مشركين از لحاظ تكذيب و در اينجا از لحاظ استيصال و