بيان آيه 103 تا 108
قرائت
على : نافع به تشديد ياء خوانده است و ديگران به تخفيف . ابو على گويد :
دليل نافع اين است كه فعل « حق » به « على » متعدى مىشود يا اينكه « حقيق » به معناى واجب است و همانطورى كه « واجب » به « على » متعدى مىشود ، « حقيق » هم به « على » متعدى مىشود . در قرائت اول نيز همين دو وجه محتمل است ، علاوه بر آن به معناى باء هم ممكن است .
لغت
بعث : ارسال ، اصل اين كلمه به معناى نقل است . بعث مردگان نقل آنها به حيات و بعث رسل ، نقل آنها به حال نبوت است .
عصا : چوب خشك . اصل اين كلمه به معناى امتناع است ، زيرا چوب خشك بر اثر خشكى از شكستن امتناع مىكند ، شاعر گويد :
تصف السيوف و غيركم يعصى بها * يا بن القيون و ذاك فعل الصيقل
يعنى : اى پسر آهنگر ، شمشير را تو جلا ميدهى و ديگران بوسيلهء آن از تسليم غير شدن امتناع ميكنند . كلمهء معصيت با عصا از يك ماده نيستند ، زيرا اولى يائى و دومى واوى است .
القاء : افكندن ثعبان : مار عظيم نزع : جدا كردن چيزى از جايى .
اعراب
كيف : در محل نصب و خبر « كان »