بِهِ قَوْمَها تَحْمِلُهُ »
( مريم 27 )
مقصود
سابقا در بارهء انحرافات و بت پرستىهاى كفار سخن گفت . اكنون در بارهء مخلوقات و مصنوعات خود مىفرمايد :
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
: پروردگار شما همان كسى است كه آسمانها و زمين را در مدتى باندازهء شش شبانه روز پديد آورد . بديهى است كه براى خداوند ممكن بود كه جهان آفرينش را در مدتى كوتاهتر پديد آورد ، لكن مصلحت اين بود كه در اين مدت باشد . آغاز آفرينش روز يكشنبه و پايان آن روز آدينه بود . روز آدينه همهء موجودات جمع شدند ، از اينرو آن روز را « جمعه » ناميدند . اين قول از مجاهد است . برخى گويند : آفريدگان به ترتيبى پديد آمدند كه بطور كاملتر و بهتر بر علم و تدبير و اختيار و مشيت آفريدگار دلالت كنند . سعيد بن جبير گويد : آفريدگان خود را پايدارى و مدارايى در كارها بياموخت .
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
: حسن گويد : يعنى قدرت و سلطنت او پس از خلق آسمانها و زمين ، استقرار يافت و بر فرشتگان آشكار گشت . اين جمله ، مطابق محاورات متعارف عرب است . مثلا مىگويند : « استوى الملك على عرشه » يعنى : شاه بر كشور خويش تسلط يافت و امور مملكت را به نظم در آورد . بالعكس هر گاه اوضاع كشور بهرج و مرج گرايد و شاه نتواند مملكت را قبضه كند ، مىگويند : « ثل عرشه » چه بسا شاه را عرش و تاج و تختى نباشد . شاعر گويد :
اذا ما بنو مروان ثلث عروشهم * و اودت كما اودت اياد و حمير
يعنى : آن گاه كه فرزندان مروان كشورشان متلاشى شد و همچون « اياد » و « حمير » هلاك شدند . ديگرى گويد :
ان يقتلوك فقد ثلث عروشهم * بعتيبة بن الحارث بن شهاب
يعنى : اگر ترا بكشند ، تاج و تختشان را به عتيبة بن حارث بن شهاب واژگون خواهى كرد .