فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ
: بنا بر اين تمايلات خود را يكسره از آنهايى كه چندان مورد علاقهء شما نيستند ، بر نگيريد . زيرا اين كار شما را نسبت به آنها به ستم مىكشاند ، در نتيجه از انجام تكاليف واجب خويش - قسمت ، نفقه ، لباس و معاشرت نيكو - سر باز مىزنيد .
فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَةِ
: و سر انجام آنهايى كه مورد علاقهء شما نيستند ، معلق مى - گذاريد ، يعنى در شرايطى قرار مىدهيد كه نه مانند زنان شوهردار هستند و نه مانند زنان بى شوهر ، كه آزاد باشند و پى كار خود روند . اين معنى از ابن عباس ، حسن ، مجاهد ، قتاده و ديگران است . از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) نيز روايت شده است .
على بن ابراهيم در تفسير خود گويد : مردى از زنادقه « 1 » از ابو جعفر احول 2 پرسيد :
چرا آيهء :
« فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً »
( همين سوره آيه 3 يعنى اگر بترسيد كه ميان زنان عدالت نكنيد ، يك زن بگيريد ) و آيه :
« وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ »
با هم سازگار نيستند زيرا در آيه قبل مىگويد : اگر بترسيد كه عدالت نكنيد . . . و تصديق كرده است كه عدالت ممكن است ولى در اين آيه ، گفته است عدالت ، ممكن نيست ؟ ابو جعفر مىگفت كه از جواب عاجز ماند و موقعى كه بمدينه رفت ، مطلب را از امام صادق ( ع ) سؤال كرد . حضرت فرمود : منظور از عدالت در آيهء اول ، عدالت در نفقه و منظور از عدالت ، در آيهء دوم ، عدالت در محبت است ، زيرا هيچكس قادر نيست كه ميان زنان از لحاظ محبت ، عدالت بر قرار كند . ابو جعفر گفت : هنگامى كه مراجعت كردم ، اين جواب را به اطلاع آن مرد زنديق رسانيدم . گفت : اين جواب را از حجاز آوردهاى .
هامش
( 1 ) - زنادقه جمع زنديق است كه ظاهراً معرب « زنديك » پهلوى است . برخى احتمال دادهاند كه معرب « صديق » يا « صدوق » يا « زدوكم » عبرى و آرامى است ولى بعيد است . مقصود از زنادقه ، مانويان هستند كه به عقيدهء زردشتيان ، به دروغ و فريب ، آيين خود را آسمانى خواندند . اما در تاريخ مجادلات اسلام ، هر فرد مانوى و هر ثنوى بطور مطلق و هر قائل بنور و ظلمت و كسى كه به آخرت ايمان نداشته باشد و كسى كه بقدم عالم معتقد و حدوث و خلق آن را منكر باشد و كسى كه ايمان ظاهر كند و به باطن كافر باشد ، زنديق خوانده شده است .