بيان آيهء 129 - 130
لغت
استطاعت : قوت ، قدرت ، توانايى سعه : گشايش ، مخالفت تنگى . يكى از صفات خداوند : واسع است كه در بارهء معناى آن اختلاف شده است . برخى گويند : يعنى بخشش او وسعت دارد و برخى گويند :
يعنى رحمتش وسعت دارد . مؤيد اين عقيده ، آيهء قرآن
« وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ »
( سوره اعراف 156 يعنى رحمت من همه چيز را فرا گرفته است ) و برخى هم گفتهاند :
يعنى قدرتش وسيع و بى پايان است .
مقصود
در آيهء پيش ، در بارهء ناسازگارى و صلح زنان و شوهران ، راهنمايىهايى كرد و اكنون مىگويد : سازش و صلح و هر گونه گذشت و همكارى بايد در حدود توانايى باشد .
مىفرمايد :
وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ
: شما نمىتوانيد از لحاظ محبت قلبى ميان زنان مساوات بر قرار كنيد ، اگر چه در اين راه حد اكثر حرص و اشتياق از خود نشان دهيد ، زيرا اين كار ، از اختيار شما بيرون است و بنا بر اين در بارهء آن تكليف و وظيفهاى متوجه شما نيست و مؤاخذهاى نداريد . اين معنى از ابن عباس و حسن و قتاده است .
برخى گفتهاند : منظور اين است كه شما نمىتوانيد از تمام جهات : نفقه ، لباس بخشش ، مسكن ، مصاحبت ، نيكى و گشادهرويى و . . . عدالت كنيد و ميان زنان مساوات برقرار كنيد . يعنى اين كارها بر شما آسان نيست ، بلكه سنگين و دشوار است ، زيرا ميل و علاقهء قلبى شما به ايشان يكسان نيست .