از خودمان ندانستيم و از اسرار محمد ص و اصحابش آگاه نكرديم و اخبار آنها را براى شما ننوشتيم و سر انجام آيا ما نبوديم كه اسباب فتح و پيروزى شما را فراهم ساختيم ؟
بنا بر اين اكنون كه به مقصود رسيدهايد ، حقى كه بر شما داريم فراموش مكنيد . آرى در برابر صولت مومنان ، ما از شما دفاع كرديم و بخاطر شما آنها را سركوبى داديم و هم چنان به جاسوسىهاى خود ادامه داديم تا آنها را از شما منصرف گردانيديم و شما پيروز شديد .
فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
: در اينجا خداوند سبحان از خودش خبر مىدهد به اينكه : روز قيامت ميان مردم حكم مىكند و ميان آنها به حق فيصله مىدهد .
وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا
: گفتهاند : در بارهء اين جمله ، اقوالى است :
1 - ابن عباس گويد : يعنى خداوند ، يهود را بر مؤمنان پيروزى و غلبه نداده است .
2 - سدى و زجاج و بلخى گويند : يعنى خداوند ، براى مردم كافر بر مؤمنان ، غلبه منطقى و استدلالى قرار نداده است . اگر چه ممكن است اهل كفر ، از نظر قدرت و نيرو ، بر اهل ايمان غالب آيند ، لكن از لحاظ دليل و منطق ، در برابر اهل ايمان پايشان چوبين است .
جبايى گويد : اگر آيه را حمل كنيم بر اينكه مقصود ، غلبه است ، مانعى ندارد ، زيرا در صورتى اين مانع ، مىتواند ارزشى داشته باشد كه غلبهء كافران را خداوند ، خواسته و قرار داده باشد . در حالى كه چنين نيست ، زيرا خداوند كار زشت نمىكند . بالعكس غلبهء مؤمنان بر اهل كفر ، ممكن است از جانب خداوند باشد ، زيرا مانعى نيست كه نسبت آن به خداوند داده شود .
برخى گفتهاند : يعنى خداوند براى كافران در آخرت ، غلبه قرار نداده است ، زيرا بدنبال جملهء :
« فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
قرار گرفته است . بدين ترتيب منظور خداوند اين است كه اگر اهل كفر را بر اهل ايمان از راه قتل و غارت و اسير - كردن ، غلبهاى باشد ، لكن در روز قيامت ، هيچگونه غلبهءاى بر ايشان ندارند .