اعتقاد است كه امام از همهء علوم و فنون و زبانها آگاهى دارد ، ولى گفته است كه اين امر به هيچ وجه يك امر اساسى و ضرورى در امامت به شمار نمىرود . در بعضى از موارد امام از آينده و از آنچه در ضمير بعضى از مردمان مىگذرد خبر دارد ، ولى مفيد اصولا در صدد اظهار اين مطلب نيست كه ائمه از غيب آگاهى دارند ، چه اين آگاهى از غيب را تنها مخصوص خدا مىداند . گفته است كه حتّى احتمال آن مىرود كه امامى از حقيقت نهفته در موردى آگاه نباشد و در مورد خاص تنها از روى ظواهر قضاوت كند « 1 » . امامان همچون ديگر مردمان آفريدههاى حادثند و در دوران زندگى همانند ديگران در معرض بيمارى و آسيب قرار دارند . ولى بدنهاى امامان از دنيا رفته اكنون در بهشت جاى دارد نه در گورهاى ايشان « 2 » .
هر كس مكلّف است امام زمان خود را بشناسد . بنابر روايتى از اماميّه كه مفيد از صحّت آن به سختى دفاع مىكند ، هر كس از دنيا برود و امام زمان خود را نشناخته باشد ، همچون كسى مرده كه در روزگار جاهليت مىزيسته است « 3 » . بنابراين توجّه به وحى الهى كه از طريق پيغمبر به مردمان مىرسد ، مطلقا براى كسى كه مىخواهد به بهشت داخل شود ، ضرورت دارد . اينكه امام زمان شيخ مفيد در غيبت مىزيست ، او را بر آن داشت كه كتابهايى دربارهء غيبت و دو مسئلهء خاصّ مربوط به آن بنويسد : يكى دليل تأخير بازگشت مهدى ، و ديگرى محفوظ ماندن معجزآساى او از پيرى در ايّام غيبت « 4 » .
با آنكه عقل به يارى سمع ( وحى ) براى دست يافتن به نتايج درست و نخستين اصول مربوط به تكليف اخلاقى نيازمند است « 5 » ، با وجود اين ، ايمان شخص مؤمن بايد معرفت عقلى
هامش
( 1 ) - همان كتاب ، ص 38 - 36 .
( 2 ) - همان كتاب ، ص 46 - 45 .
( 3 ) - المفيد ، خمس رسائل فى اثبات الحجة ، نامهء دوم .
( 4 ) - همان منبع ، در چند جا ؛ الفصول ، ص 266 .
( 5 ) - اوائل ، ص 12 - 11 .