مورد دچار سهو و اشتباه شود ، در رساندن وحى الهى نيز امكان پيش آمدن چنين اشتباهى مىرود ، چه اين هر دو از وظايف او است . ابن بابويه در جواب مىگويد كه نماز تكليفى براى همگان است ( و بنابراين پيغمبر كه در اداى اين تكليف با ديگران سهيم است امكان دارد كه سهو كند ) ، ولى وظيفهء پيغمبرى مخصوص او است ، و از اين بابت خدا او را از سهو و اشتباه كردن نگاه مىدارد . با وجود اين در سهو مربوط به تكليف عمومى نيز اختلافى وجود دارد : سهو كردن مردمان ديگر در نماز از شيطان است ، و سهو پيغمبران از جانب خدا است . و از آن جهت چنين مىكند تا به يادشان بياورد كه جنبهء خدايى ندارند ، شيطان بر پيامبر ( ص ) و امامان ( ع ) دستى ندارد .
مخالفان ( غلاة ) چنان استدلال مىكردند كه ذو اليدين فردى ناشناخته است .
ابن بابويه در جواب آنان مىگويد كه او چندان شناخته است كه اگر حديثى بنابر اعتبار او پذيرفته نشود ، آنگاه بايد گفت كه هيچ حديثى معتبر نيست . وى بر گفتهء خود مىافزايد كه قصد دارد كتابى دربارهء سهو پيامبر ( سهو النبى ) تصنيف كند و در آن به ردّ مخالفان بپردازد « 1 » .
از اينجا معلوم مىشود كه بعضى از شيعيان مقدّم بر ابن بابويه يا معاصر او منكر اعتبار اين حديث بودهاند . از اين جهت آن را رد مىكردند كه با نظرى كه دربارهء دامنهء معصوم بودن پيغمبر از گناه و سهو داشتند سازگار نبوده است . ابن بابويه كه اين روايت را قبول دارد ، آن كسان را به نام غلو كنندگان ( غلاة ) خوانده است .
از اينجا طبيعتا ، در نظر ابن بابويه و مكتب قم كه به آن تعلّق داشت ، چنين نتيجه گرفته مىشده است كه اگر ممكن باشد پيغمبر در نماز دچار سهو شود ، امامان نيز
هامش
( 1 ) - من لا يحضره الفقيه ، ص 75 - 74 ؛ نيز نقلشدهء به توسط مجلسى در بحار الانوار ( تهران : چاپ سنگى ، 1315 هجرى قمرى ) ، ششم ، 299 ، 297 . رسالهء ابن بابويه در موضوع سهو مفقود است . ارجاع به نسخهاى از آن در مقدمهء 1 . فيضى ، يك اعتقاد نامهء شيعى ، ص 14 ، شمارهء 7 ، مبنى بر اشتباه است . از روى فهرست برمىآيد كه اين نسخه خطى رسالهاى در رد رسالهء ابن بابويه يا منسوب به اوست كه در دست نيست . رجوع كنيد به آلوارت[ Ahlwardt ]، دوم ، 171 ، شمارهء 1370 ؛ و پيش از اين ، ص 61 .