مفيد با اين نظر مخالف است و مىگويد كه تقيّه به صورت مثبت واجب نيست مگر آنكه يقين حاصل آيد كه اگر ايمان واقعى يك نفر آشكار شود سبب هلاك او خواهد شد « 1 » . عدم توافق دربارهء تقيّه انعكاس ديگرى از اختلاف نظرهاى ابن بابويه و شيخ مفيد دربارهء مناظره كردن در موضوعات دينى است . شيخ مفيد احاديث واردشدهء بر ضدّ جدل و مناظره را با تمايز قايل شدن ميان دانايان و نادانان چنين مورد توجيه قرار مىدهد :
« امامان راستگو به عدّهاى از هواداران خود دستور دادهاند كه از نمايش دادن حقيقت خوددارى ورزند و آن را از دشمنان دين پوشيده نگاه دارند و چيزى را بر ايشان آشكار سازند كه گمان آنان را بر مخالفت ايشان سست كند . اين به خير و صلاح با ايشان است . و به عدّهاى ديگر از هواداران خود دستور دادهاند كه با مخالفان خود سخن گويند و آشكارا با دعوت كردن به حق با ايشان رو به رو شوند . چه مىدانند كه در اين كار آسيبى به ايشان نخواهد رسيد » « 2 » .
مفيد آموزهء استاد خود را در خصوص تقيّه از اين جهت مورد خردهگيرى قرار داده بقيه حاشيه از صفحهء قبل
هامش
هر شخص است كه شر و بدى را قلبا نهى كند . امام صادق ( ع ) گفته است : « امر به معروف و نهى از منكر چون در حق يك مؤمن صورت پذيرد براى آگاه كردن او است ، و در حق شخص نادان براى دانستن او ، و تنها در اين صورت واجب است . و اما در حق كسى كه تازيانه و شمشير به دست دارد ، نه » .
براى اطلاع يافتن از نظر شيخ مفيد مبنى بر اينكه امر به معروف و نهى از منكر وظيفهء اجتماع است ، به پيش از اين ، ص 71 - 369 ، مراجعه كنيد .
( 1 ) - تصحيح ، ص 66 ؛ رجوع كنيد به پيش از اين ، ص 74 - 370 .
( 2 ) - همان كتاب ، ص 66 .