قرار دهد . سؤالكننده اين آيه از قرآن را بر مفيد خواند :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ ، وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ
- خدا نمىآمرزد كه كسى به او شرك ورزد ، و جز اين را براى هر كه بخواهد مىآمرزد » « 1 » . سپس از مفيد پرسيد كه آيا گناه قتل عمد و گناه شوريدن بر ضدّ امامان ، با در نظر گرفتن اين امر كه مرتكبان آن جرايم اصول دين را قبول دارند ، بخشيدنى هست يا چنين نيست .
مفيد خود را ناگزير از آن ديد كه دشمنان امامان را مشرك بداند ، چه اگر چنين نمىكرد مجبور بود بنا بر آيهء قرآن تصديق كند كه چنين شخصى آمرزيده خواهد شد . وى پاسخ خود را با معنى كردن گستردهاى از كلمهء شرك آغاز كرده و چنين گفته است .
« هر نافرمانى خدا كه سبب كفر شود ، در نظر شرع و دين شرك است . هر كافر ، در اصطلاح دينى و نه در زبان عرفى ، مشرك است . و هر مشرك ، چه در زبان دين و چه در زبان متعارفى ، كافر است .
و اگر موضوع چنان باشد كه بيان كرديم ، بايد گفت كه وعيد خدا همهء كافران از گونههاى مختلف كفر را شامل مىشود ، زيرا ، چنان كه گفتيم ، آنان مستحقّ آنند كه به حكم دين مشرك خوانده شوند » « 2 » .
مفيد اين اصل را در مورد دشمنان على ( ع ) و جانشينان وى ، بدان شرط كه هر عملى را كه مىكنند مشروع بدانند ، قابل تطبيق دانسته است . مىگويد :
« و كسانى كه بر ضدّ امام عادل سر به شورش برداشتند ، اگر جنگ و دشمنى با وى و كشتن هواخواهان مؤمن او را مشروع بدانند ، مشمول وعيد خدا مىشوند كه گفته است :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ ، وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ »
« 3 » .
هامش
( 1 ) - سوره نساء ، آيات 48 و 116 .
( 2 ) - « العكبريه » ، سؤال 28 ، بخوانيد « انواعها » به جاى اقوابها » بنا بر نسخه نجف مكتبة آية اللّه الحكيم العامة ، شماره 436 .
( 3 ) - همان جا .