كردهاند ؛ درست همانگونه كه پيش از اين در اصول كافى ، توسّل بغداديان به ژرفانديشىهاى كلامى به سبك معتزله دربارهء امامت و خود غيبت ، كه باز مورد حمايت ايشان بود ، رد شده بود . چنين ردّ صريحى تنها مىتواند منعكسكنندهء اين ديدگاه قمىها - كه در روايت عمر بن حنظله نيز مطرح شده بود - باشد كه چنين اختياراتى واگذار نشده است و اگر امام نتوانست در چهلمين سالگرد تولّدش يا پيش از آن بازگردد ، بنابراين ، به همين دليل [ كه اختيار خود را واگذار نكرده است ] ، انتظار مىرود هرچه زودتر مراجعت كند .
ماهيت عملى كافى در جلد دوم اصول كافى نيز آشكار است . غلبهء [ روات ] قمى - اشعرى بر اسناد اين جلد ، همانند اسناد روايات جلد اول ، قابل توجه است . اين جلد از اصول كافى شامل 2346 روايت است كه 2114 روايت ، يعنى 90 درصد آن داراى اسنادى است كه بدون واسطه داراى اتصال است . 17 قمىها بار ديگر ، بزرگترين دستهء منفرد راويان اين روايات هستند . على بن ابراهيم ، 669 روايت ، يعنى 29 درصد از مجموع و محمّد بن يحيى اشعرى 577 روايت ، يعنى 25 درصد را نقل كردهاند . احمد بن ادريس اشعرى 117 روايت ، يعنى 5 درصد از مجموع و حسين بن محمّد اشعرى 99 روايت ، يعنى 4 درصد را نقل كردهاند . عدهاى كه عمدتا قمى و با برقى در ارتباط بودند 379 روايت ، يعنى 16 درصد از روايات را نقل كردهاند . از مجموع 2346 روايت ، قمىها 1841 روايت ، يعنى 78 درصد را روايت كردهاند . اشعرىها 793 روايت ، يعنى 34 درصد از مجموع را نقل كردهاند . اما در ارتباط با رى ، عدّهء عمدتا رازى ، كه با سهل بن زياد مرتبط بودند ، 145 روايت ، يعنى 6 درصد از مجموع را روايت كردهاند . 18 اسناد هريك از كتابهايى كه اين جلد را تشكيل دادهاند ، نشان مىدهد كه اين جمع [ بندى از راويان ] كموبيش در سطح آن كتابها ، منعكس شده است . 19
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 378
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٣٧٨