وزارتهاى شيعى و ظهور بنى نوبخت
تلفيق جناحهاى مختلف در مركز حكومت عبّاسى ، كه مشورتهاى آنها موجب انتصاب مقتدر سيزده ساله ( حك : 295 ق / 908 م تا 320 ق / 932 م ) به خلافت شد ، به خوبى نشاندهندهء تركيببندىهاى دينى - سياسى بود كه در ابتداى قرن در سطح نخبگان حاكم بود . محمّد بن داود ، كه از بنى جراح و نمايندهء ائتلاف حديثگرايان ، تجّار و نظاميان بود ، از فرزند خليفه معتز حمايت كرده بود ؛ اما على بن عيسى ، فرد ديگرى از بنى جراح ، كه مورد مشورت قرار گرفت ، هيچ پيشنهادى نداشت . على بن فرات ، كه شيعه و نمايندهء طبقهء نخبهء كشور و برخى گرايشهاى دربارى بود ، برادر مكتفى يعنى جعفر را پيشنهاد كرد كه جوان و بالقوّه انعطافپذيرتر و منتخب خود خليفه بود . گرچه وزير نگران تسلط سه گروه نظامى مجزّا بر چنين جوانى بود - يك گروه در ايالتها و دو گروه در بغداد ، كه دومى شامل نيروهاى « نظميه » بود - اما اين انتخاب را هنگام مرگ خليفه تأييد كرد .
طى 24 سال خلافت مقتدر ، قريب پانزده وزير تغيير كردند و پنج كودتا به وقوع پيوست . همهء اين وقايع تحت تأثير رقابت بر سر منافع بين بنى جراح و بنى فرات - و همپيمانان آنها يعنى بنى نوبخت - بود يا دستكم اين رقابت موجب برجستهتر شدن اين وقايع مىگرديد . اين افراد به عنوان نمايندگان گرايشهاى مذهبى - سياسى اوليه در مركز حكومت ، در وضعيت كاهش مداوم درآمدهاى مركز و نياز دربار و بخصوص سپاه ، به منافع غنىتر - با توجه به اقدامات جارى بر ضد قرامطه - مطرح بودند .
طى چهار ماه جلوس مقتدر در سال 296 ق / 908 م [ بر كرسى خلافت ] ، اتحاد جناحهاى نظامى ، رهبران مذهبى حنبلى و نمايندگان غيرنظامى آنها ، تلاش كرد به جاى اين پسر ، نامزد اصلى خود يعنى پسر معتز را جايگزين كند . در بحبوحهء مخالفت عمومى گسترده ، اين كودتا ، كه به شكل ناشايستى سازماندهى شده بود ،