شدند ، دارايى احمد بن فرات مصادره شد و اين دو برادر زندانى گرديدند . 11 اما به خاطر آنكه خزانهء مركزى هيچ اندوختهاى نداشت ، يك وزير جديد منصوب شد و او فورا بنى فرات را به مقامهاى سابقشان بازگرداند و براى بازگرداندن دارايىهاى خزانه ، دست به كار شد : با طولونىها يك پيمان جديد امضا گرديد ، بر كشاورزان در مناطق تحت كنترل مستقيم بغداد ماليات وضع شد ، و پول به خزانهء مركزى سرازير گرديد . اينكه خليفه اجازه داد كمك مالى كه زيدىهاى طبرستان به جوامع عراقى و حجازى فرستاده بودند ، توزيع شود و بهطور جدّى لعن علنى بر معاويه را به راه انداخت و مباحث كلامى را به دو مسجد اصلى شهر محدود كرد ، و قصهگويان در ملأ عام و فروشندگان در دكّههايشان و سقّاها را از طلب آمرزش براى معاويه منع كرد - چه رسد به اينكه ياد او را در خاطرهها زنده كنند - شايد ، هم حاكى از قدرت بنى فرات و هم حاكى از توجه خليفه به نياز به تضمين وفادارى شيعيان شهر ، در بحبوحهء شورش قرامطه بود . 12
در پى غارت يك كاروان تجارى توسط قرامطه در سال 285 ق / 898 - 899 م ، حضور آنها در بحرين در سال بعد و قلع و قمع سپاهى كه از مركز براى مقابله با آنها فرستاده شد ، بنى فرات جاى خود را به « بنى جراح » دادند . يكى از بنى جراح ، كه اصالتا مسيحى نسطورى بود ، وزير معتمد شده بود و خاندان بنى جراح روابط نزديكى را با تجّار بزرگ بغدادى گسترش دادند و از همكارى نزديكتر با نظاميان بهرهمند شدند و از نظام « اقطاع » جانبدارى نمودند . 13 مقارن پايان حكومت معتضد و طى چند سال نخست حكومت ، جانشين وى ، يعنى مكتفى ( حك : 289 ق / 902 م تا 295 ق / 908 م ) ، چندين موفقيت قابل توجه داشت ، بخصوص پيروزى آنها بر قرامطه پس از چند شكست عمده . 14 اما اين موفقيت اخير بسيار سطحى بود و به دنبال مرگ مكتفى ، مشكلات اساسى حكومت مجدّدا خود را نشان داد .
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 126
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٢٦