يونانيان آن را اقيانوس ناميدهاند . بر آن نتوان رفت ، فقط به نزديك ساحل آن توان رفت . و اين دريا از اين ديار به محاذات سرزمين صقلابيان كشيده است و در شمال صقلابيان خليجى بزرگ از آن جدا شود و تا نزديك سرزمين بلغار كه سرزمين مسلمانان است كشيده شود 23 و آن را درياى ورنك گويند كه نام قومى است مقيم ساحل آن . آنگاه از ماوراى آنها به سوى مشرق منحرف شود و ما بين ساحل آن و اقصاى سرزمين تركان ، زمينها و كوههاى ناشناس باير و غير قابل عبور است . و امتداد درياى محيط غربى از سرزمين طنجه سوى جنوب ، از جنوب سرزمين سودان مغرب به ماوراى كوههاى موسوم به « جبال القمر » ، كه چشمههاى نيل مصر از آن مىآيد ، منحرف شود . 24 و بر اين دريا رفتن پر خطر است 25 و كشتى از آن نجات نيابد .
و درياى محيط از جهت شرق تا آن سوى سرزمين چين نيز غير قابل عبور است 26 و خليجى از آن جدا مىشود كه در هر جا به نام سرزمين مقابل آن ناميده مىشود . در آغاز ، درياى چين است و سپس هند و خليجهاى بزرگ از آن جدا شود 27 كه هر يك جداگانه دريا نام دارد ، چون درياى فارس و بصره كه تيز و مكران بر مشرق آن است ، و بر مغرب و روبهروى آن بندر عمان است ، و چون از آنجا بگذرد به ديار شحر رسد ، كه از آنجا كندر و مرآرند ، تا عدن و از آنجا دو خليج بزرگ جدا شود يكى معروف به قلزم كه بگردد و سرزمين عرب را احاطه كند كه مانند جزيره شود ، و چون حبشه بر ساحل آن و مقابل يمن است به نام آن هر دو خوانده شود : 28 جنوب آن را درياى حبشه و شمال را درياى يمن خوانند و همه را درياى قلزم گويند كه قلزم شهرى است در نهايت آن به سرزمين شام كه قلزم باريك شود و ساحل آن سوى سرزمين بجه بگردد . و خليج ديگر كه ياد آن گذشت و معروف به درياى بربر است از عدن 29 تا سفالهء زنگ كشيده است و كشتى بر آن نگذرد كه خطرناك است ، و پس از آن به درياى اقيانوس مغربى پيوندد ؛ و بر اين دريا از سمت مشرق جزاير زابج است و سپس جزاير ديبجات و قمير ، آنگاه جزاير زنگ ، و بزرگتر از همه جزيرهء معروف سرنديب است كه به هندى آن را سيلا نديب گويند ، و از آنجا همهگونه ياقوت ، و سرب قلعى و سربزه و كافور آرند . نيز در ميان معموره به سرزمين صقلابيان و روس ، دريايى است كه يونانيان آن را بنطس گويند 30 و ما درياى طرابزنده « 2 » گوييم زيرا بندرگاه شهر طرابزنده در آن است . از آن خليجى جدا شود كه بر باروى قسطنطنيه گذرد و همچنان تنگ شود تا به درياى شام افتد كه بر جنوب آن بلاد مغرب است تا اسكندريه و مصر ، و مقابل آن در شمال سرزمين اندلس است و روم تا انطاكيه ، و ميان اين دو زمين شام و فلسطين است ؛ و نزديك
هامش
( 2 ) طرابزون )Trebizond( درياى سياه . - ن .