تفاخر كرده و گفتهاند : « آب ما از همهء آبها خوشگوارتر و مغذىتر است و براى تن از آب دجله سودمندتر است ، فرات از نيل نيز بهتر است ، آب دجله شهوت از مردان ببرد و صهيل اسبان را قطع كند و قطع صهيل اسب از كم شدن نشاط و نقصان قواى آنست . كسانى كه بر دجله فرود ميآيند ، اگر چربى بخورند تنشان لاغر و پوستشان خشك شود ، عربانى كه بر ساحل دجله مقام دارند اسبان خويش را از آن آب ندهند و از چاهها و گودالها آب دهند كه آب دجله آميخته و گونهگون است و رودهاى ديگر چون دو زاب و غيره بدان ميريزيد . آب غير از غذاست ، اختلاط غذا ضرر ندارد ، اما اختلاط نوشيدنى چون شراب و نبيذ و ديگر چيزها مضر است . اگر آب ما از آب دجله بهتر است نسبت به آب بصره كه با آب دريا ميآميزد و از آب مردابها و ريشهء نيها مايه ميگيرد چگونه خواهد بود ؟ خداى تعالى گفته است : « آبى خوشگوار شيرين است و آبى شور تلخ است » آب فرات از همهء آبها خوشگوارتر است و همهء آبهاى خوشگوار كوفه را فرات گويند . » و نيز مردم كوفه به طعن مردم بصره گفتهاند : « بصره زودتر از همه جا ويران شود و خاكش از همه جا بدتر است ، از آسمان دور است و به غرقه شدن نزديك . » .
مردم بصره و آبخوران دجله نيز سخنان و عيبجوئيهاى مردم كوفه را پاسخ داده و از عيوب آنها كه بخل و جنايت و بيوفائى است سخن آوردهاند . و ما تفصيل اين همه را در كتاب اخبار الزمان آوردهايم و هم از خواص زمين و آبها و فصول سال و تقسيم اقاليم و مسائل مربوط به اين معانى در كتابهاى سابق خود بشرح و تفصيل سخن گفتهايم و در اين كتاب از آن همه فقط نكاتى ياد كردهايم .
اكنون به اخبار هادى باز ميگرديم و از اين معترضه ميگذريم . هادى ميخواست برادر خود رشيد را از ولايت عهد خلع كند و پسر خود جعفر بن موسى را وليعهد كند . وى يحيى بن خالد برمكى را كه امور رشيد بدست او بود حبس كرد و ميخواست بكشد ، يحيى گفت : « اى امير مؤمنان اگر حادثهاى كه خدا پيش نيارد
مروج الذهب ( فارسى ) — صفحة 337
مساهمون: ابوالقاسم پاينده
ص٣٣٧