تركان عربان را از سپاه بيرون راندند و همه كار بدست ايشان افتاد و عربان بصنعت و تجارت و كشاورزى پرداختند . معتصم گروهى از مصريان را نيز بسپاه خويش آورد و نام ايشانرا مغربيان كرد و هم جماعتى از خزران بسپاه او پيوستند و نيز گروهى داوطلب از هر طبقه و نژاد كه برغبت جهاد يا تحصيل نان رو بسپاهيگرى ميكردند و اينان در آن پيكارها كه با روميان و بابك خرمى در ميان بود نقش مؤثر داشتند .
وضع ابزار جنگ و سازمان جنگجويان را از اين گفتار مسعودى كه درباره محاصره بغداد آورده توان دريافت : " هرثمه منجنيقها نصب كرد و بر مرداب كلواذى فرود آمد و مردم به محنت افتادند و گروهى از شبروان و زندانيان به پيكار او شدند ، اينان عريان جنگ ميكردند چيزى از تن خويش را بشلوار كوتاهى مستور كرده بودند يا پارچهاى به خود پيچيده بودند . سرپوشها از برك خرمايانى داشتند كه درون آن از ريگ پر بود و آن را خود ميگفتند و هر ده تن از ايشان نمايندهاى داشتند برده نماينده يك نقيب فرماندهى داشت و هر ده فرمانده را اميرى بود . "
رژه سربازان بدوران اول عباسى جزو كارهاى تمرينى سپاهيان بود بخصوص در ايام منصور كه به كار جنگ توجهى فوق العاده داشت و دوست داشت بر تخت بنشيند و خود بر سر نهد و سپاهيان برژه از برابر او بگذرند . سپاه در حضور وى به سه صف ميشد عرب شمال و عرب جنوب و خراسانيان .
ماليه
سياست مالى دولتها بر اساس توازن دخل و خرج استوار است دولت اسلام نيز همين سياست را داشت و بيت المال را پديد آورد بحقيقت بيت المال چيزى چون وزارت دارائى عصر ما بود و ناظر بيت المال وزير دارائى دولت اسلام بود .
مهمترين منابع درآمد دولت خراج و جزيه و زكات و سهم غنائم و غنائم جنگ و عشور بود . تفاوت سهم غنائم و غنائم جنگ از اينجاست كه در بعضى نواحى ولايتداران