گفتند و نگهبانى دو قسم شد نگهبانى بالا كه در فسطاط بود و نگهبانى پائين كه در عسگر بود . در اندلس نيز دو گونه نگهبانى بود نگهبانى بزرگ و نگهبانى كوچك كه ابن خلدون درباره آن گويد : " در دولت اموى اندلس اهميت نگهبانى افزون شد و دو گونه شد : نگهبانى بزرگ كه در كار خاص و عام دخالت توانست كرد و صاحبان مقامات دولتى و همه بزرگان و سران را در كار مظالم ببازخواست كشيدن توانست و نگهبانى كوچك جز در كار عامه دخالت نداشت و چون عبد الرحمن ناصر بحكومت رسيد نگهبانى سومى پديد آورد كه نگهبانى ميانه ناميد و گوئى تعقيب جرائم طبقات متوسط چون بازرگانان و صنعتگران و پيشهوران و صاحبان مشاغل معتبر چون استادان و طبيبان و امثال آنان كار وى بود . مقرى درباره نگهبانى اندلس گويد : " نگهبانى را به زبان عامه شهردار و شبدار گويند و اگر اعتبار كافى بنزد دولت داشته باشد محكوم بقتل را بىاجازه سلطان تواند كشت و اين نادر است و همو حد زنا و شرابخوارى را مىزند و بسيارى كارهاى شريعت مربوط بدوست و قاضى بدين روش رضا داده كه مقام قاضى را از دخالت اين گونه كارها برتر داشتند .
سازمان شبگردان اندلس نيز با آنچه بمشرق هست جز بنام تفاوت ندارد كه در آنجا شبگردان را " درابين " گويند كه شهرها دربها دارد كه پس از نماز شب ببندند و در هر كوئى يكى بنگهبانى قيام كند چراغى آويخته و سگى مراقب و سلاحى آماده دارد كه مردم ، سخت شرورند . "
سپاه
بدوران عباسيان شمار سربازان بصدها هزار ميرسيد كه سپاه رسمى دولت از ايشان بود و مقرريشان مرتب ميرسيد آنگاه چون شمارشان افزون شد مقرريشان كاهش يافت " بدوران قدرت عباسيان سرباز ماهانه بيست درم ميگرفت . بجز سربازان رسمى گروهى سربازان داوطلب از بدويان و زراعتگران و جز ايشان بودند كه به حكم احساسات دينى در جنگها شركت