تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 453

مساهمون:

ص٤٥٣
اسلام را بر هم زد جلوگيرى كند " . ولايتدار از طرف خليفه انتخاب ميشد و امامت نماز و رياست قضا و خراج و سپاه و نگهبانى و ديگر مهمات دولت با او بود . عمر ولايتداران خود را از ميان عرب انتخاب ميكرد و پس از وى خليفگان نخستين و اموى اين روش را تعقيب كردند . خليفگان به كار ولايتداران اهميت ميداند ، چندان كه بعضى از آنها اين منصب مهم را بخويشاوندان ميسپردند . بگفته سيد امير على " بروزگار بنى اميه در وضع ادارى نقصى پديد آمد كه بعدها نتايج بسيار بدى داد ، پيش از آن ولايتداران مكلف بودند در محل حكومت خود مقيم باشند اما در زمان بنى اميه ولايتها بخويشان خليفه و بزرگان دربار داده ميشد كه در دمشق ميماندند و از جانب خويش كسانى را به نيابت به محل حكومت مىفرستادند . مقصود نايبان اين بود كه به حساب بيت المال ثروتمند شوند و ولايتداران را بوسيله اموال و هدايا خشنود نگهدارند . " ولايتدار براى اداره امور گروهى دستيار داشت كه مهمتر از همه متصدى خراج بود و قاضى و سالار نگهبانان . عمر براى فلسطين و دمشق و حمص و قنسرين كسانى را نيز براى امامت نماز و اقامه عدالت معين كرد ،

متصدى خراج

متصدى خراج از ديگران مهمتر بود از اينرو ولايتدار اين سمت را براى خود محفوظ ميداشت و يا خليفه كسى را به اين سمت انتخاب ميكرد كه با ولايتدار همسنگ بود . ولايتدار امور سياسى را انجام ميداد و متصدى خراج كارهاى مالى ولايت را مرتب مىكرد و مراقب كارهاى ولايتدار نيز بود و اين وضع موجب اختلاف آنها ميشد و به همين سبب دوران اشتغال ولايتدار و متصدى خراج كوتاه ميشد . پس از اين منابع درآمد بيت المال را شرح خواهيم داد .