در زمان ابو بكر ، عمر متصدى حل اختلافات و تقسيم زكات بود و على عهدهدار مكاتبات و كار اسيران جنگ و فديه اسيران مسلمان بود و بعضى اشخاص ديگر عهدهدار تنظيم امور سپاه بودند .
دبير
دبير از جمله دستياران معتبر خليفه بود بدوران اول اسلام بيشتر عربها از هنر خواندن و نوشتن محروم بودند و معدود بودند كسانى كه مىتوانستند كار دبيرى را عهده كنند كه على بن ابى طالب و عمر بن خطاب و زيد بن ثابت و معاوية بن ابى سفيان از آن جمله بودند . اينان آيات قرآن و نامههاى پيغمبر را مىنوشتند وقتى ابو بكر بخلافت رسيد عثمان بن عفان را به دبيرى خويش برگزيد كه نامههاى او را بنويسد ، وقتى خلافت به بنى اميه رسيد بسبب كثرت كارهاى دولت ، پنج دبير برميگزيدند : دبير رسائل ، دبير خراج ، دبير سپاه ، دبير نگهبانى ، دبير قضا ، از اين گروه ، دبير رسائل از همه مهمتر بود و خلفا اين منصب را تنها بنزديكان و خاصان خود مىدادند و تا دورهء عباسيان كار به همين منوال بود .
حاجب
خليفگان نخستين حاجب و دربان نداشتند و ورود بر آنها مانعى نداشت با فقير و غنى و ضعيف و قوى بىحجاب گفتگو مىكردند ، بدوران بنى اميه معاويه و خليفگان بعد حاجب و دربان گرفتند . معاويه پس از توطئه خوارج كه ميخواستند على و معاويه و عمرو بن عاص را در يك شب بكشند براى خود حاجب معين كرد . خليفگان اموى ميخواستند بدين وسيله از شر مردم در امان مانند و از ازدحامشان در دربار جلوگيرى كنند تا بتوانند به مهمات امور دولت رسيدگى كنند .
حاجب مقامى مهم داشت ، وظيفهء او بود كه بوقت مناسب مردم را با رعايت مقام