چون ابن مسعود و ابو موسى اشعرى و ديگر ياران ديرين بودند كه از زيد بن ثابت سبق ميبردند بپاسخ گوئيم اين انتخاب از آنرو بود كه در زيد بن ثابت صفاتى فراهم بود كه در ديگران نبود ، از جمله اينكه وى از كاتبان وحى بود و بعلاوه در زندگانى پيغمبر همهء قرآن را جمعآورى كرده بود و قرائت وى مطابق آخرين ترتيب قرآن بود كه پيغمبر بر جبرئيل عرضه داشته بود ، از اينرو لازم مينمود كه جمعآورى قرآن و نسخهبردارى آن كار وى باشد .
عثمان نيز به همين سبب او را براى مقابله و نسخهبردارى قرآن مأمور كرد و چند كس از قرشيان را بهمدستى وى گماشت تا قرآن مطابق لهجهء قريش تنظيم شود . "
وقتى كار مقابله و نسخهبردارى قرآن انجام گرفت ، عثمان فرمان داد تا قرآنهاى ديگر را بسوزانند و مردم صاحب غرض و مخصوصا كوفيان اين كار را بر او عيب گرفتند . به گفتهء ابن اثير : وقتى قرآن را نسخه كردند ، عثمان اصل قرآن را به حقصه پس داد و نسخههاى آن را بولايات فرستاد و ديگر قرآنها را بسوخت و فرمان داد كه بر اين نسخهها اعتماد كنند و از ديگر قرآنها چشم بپوشند . همهء مردم بجز مردم كوفه اهميت اين كار را بدانستند .
وقتى قرآن بكوفه رسيد ياران پيغمبر خرسند شدند اما طرفداران عبد الله بن مسعود از قبول آن امتناع ورزيدند كه ابن مسعود ملامتشان كرد . مطابق بعضى روايات كه بنزد شيعه معتبر نيست على ( ع ) نيز وقتى بكوفه بود بپاسخ كسى كه جمعآورى و مقابلهء قرآن را بر عثمان عيب ميگرفت گفت : اگر من نيز بجاى عثمان بودم جز اين نميكردم .
معلوم مىشود كه هدف از جمعآورى قرآن در مرحلهء نخستين كه بروزگار ابو بكر انجام گرفت اين بود كه همهء آيات قرآن يك جا فراهم آيد تا دستخوش حوادث نگردد اما هدف از جمعآورى دوم چيز ديگر بود كه ميخواستند مردم را بر يك قرائت متفق كنند مبادا اختلافى رخ دهد و بتدريج راه زياده و نقصان و تحريف در كلام خدا باز شود مخصوصا در آن روزگار كه عربها با اقوام ديگر تماس داشتند اين كار لازم مينمود .
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٠٣