دوست ما شيخ جلال الدين محمّد بن خطيب داريا « 1 » مرا متوجه كرد كه « فبيناه » در اصل « فبينا هو » بوده كه واو را ساكن و سپس حذف كردهاند ؛ زيرا ضمّه بر آن دلالت دارد .
يا مىگويند : « أن فى الدّار » ، در حالى كه « انا » بوده است ، الف را به سبب دلالت فتحه بر آن حذف مىكنند .
هشام بن عروه « 2 » چنين خوانده است :
وَ نادى نُوحٌ ابْنَهُ وَ كانَ
« 3 » يعنى با فتحهء هاء .
آن را « ابنها » دانسته است ، الف را به دلالت فتحه بر آن حذف نموده است . دليل گزينش اين قرائت آن است كه پسر نوح پسر زنش از شوهرى ديگر بوده و از صلب نوح نبوده است .
برخى از صاحب نظران ، هيچ يك از حروف و حركات را مأخوذ از يك ديگر نمىدانند ؛ زيرا هيچ يك قبل از ديگرى نبوده است ، كه دليلشان قبلا گفته شد .
هامش
آمده است : صاغانى در « عباب » بيت را به « عجير » نسبت داده و از مخلّب هلالى هم روايت كرده است و در اشعار هر دوى اينها و قصيدهء لاميه موجود است . ولى بغدادى گفته است ، اين بيت از سرودههاى سيبويه است .
( 1 ) . او جلال الدين ابو عبد اللّه محمّد بن احمد ، معروف به ابن خطيب داريا از علماى زبان عربى است و در علوم ديگرى نيز دست داشته است . او در سال 810 ( ه . ق ) وفات يافته است . ( بغية الوعاة ، ج 1 ، ص 25 ) .
( 2 ) . هشام بن عروة بن زبير در سال 145 ( ه . ق ) وفات نموده است ( التاريخ الكبير ، ج 8 ، ص 193 و الجرح و التعديل ، ج 9 ، ص 63 ) .
( 3 ) . قرائت متواتر چنين است :وَ نادى نُوحٌ ابْنَهُ( هود ، آيهء 42 ) . قرائتى را كه ابن جزرى آورده است ، ابن خالويه آن را در ( الشواذّ ، ص 60 ) به هشام نسبت داده است و ابو حيّان در البحر المحيط ، ج 5 ، ص 226 اين قرائت را به امام على عليه السّلام عروه ، على بن الحسين عليهما السّلام و فرزندش ابو جعفر عليه السّلام و جعفر صادق عليه السّلام نسبت داده است . تفسير القرطبى ، ج 9 ، ص 38 ، العكبرى ، ج 2 ، ص 39 و فتح القدير ، ج 2 ، ص 499 .