تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — صفحة 77

مساهمون:

ص٧٧
دلالت مىكند . شاعر ديگرى گفته است :
فبيناه يشرى رحله قال قائل * لمن جمل رخو الملاط نجيب
« 1 » اين چنين ، سيبويه آن را سروده است ، ولى در آن شك و ترديد است . صغانى گفته است اين بيت صحيح و از مخلّب هلالى است و آن گونه كه برخى گمان برده‌اند از عجير بن عبد اللّه سلولى نيست . بنابر هر دو نظريه ، ابتداى قصيدهء لاميّه چنين است :
وجدت بها وجد الّذى ضلّ نضوه * بمكّة يوما ، و الرّفاق نزول
« 2 » اين دو بيت نيز از اين قصيده است :
فباتت هموم الصّدر شتّى يعدنه * كما عيد شلو بالعراء قتيل فبيناه يشرى رحله قال قائل * لمن جمل رخو الملاط ذلول
« 3 »
هامش
( 1 ) . ترجمه شعر : اساسش را داشت مىفروخت ، كسى گفت : اين شتر نجيب سست كوهان ( رام ) از آن چه كسى است ؟ . م . ( 2 ) . ترجمه شعر : از عشق او غمگين شدم ، مانند كسى كه روزى شترش را در مكّه گم كرده بود در حالى كه رفيقانش به خانه رسيده بودند . م . ( 3 ) . ترجمهء اشعار : غم‌هاى سينه‌اش در شبانگاه ماند و آن زنان او را عيادت مىكردند ، مانند كسانى كه از يك جسد در بيابان عيادت مىكنند . اساسش را داشت مىفروخت ، كسى گفت : اين شتر سست كوهان ذليل از آن كيست ؟ اين بيت به روايت « نجيب » در خصائص ، ج 1 ، ص 69 ؛ الرّعاية ، ص 83 ؛ امالى ، ج 2 ، ص 208 ؛ شرح المفصّل ، ج 1 ، ص 68 ؛ رصف المبانى ، ص 16 آمده است . گمانى كه مؤلف دربارهء سيبويه كرده ، مقبول نيست ؛ زيرا اين بيت در كتاب چاپ شدهء سيبويه نيامده است بلكه ابن سيرافى آن را در شرح ابيات سيبويه ، ج 1 ، ص 331 آورده است در حالى كه آن را به كتاب سيبويه نسبت نداده است بلكه گفته است كه اين اشعار از سروده‌هاى اخفش است . اختلاف در محور قافيهء بيت و گوينده آن ، حديثى طولانى دارد . در شرح ابيات سيبويه آمده است : عجير سلولى گفت « و أورد بعض أبيات لاميه » و ذكر كرده كه اخفش آن را به عنوان شاهد آورده است . همانطور كه در حاشيهء شرح ابيات سيبويه آمده است . ولى غندجانى اين ابيات را به مخلّب هلالى نسبت داده و قصيده را روايت كرده است . . . . در خزانة الأدب ، ج 2 ، ص 396 - 399 بحثى از ابيات ، قافيهء آنها و صاحبان ابيات آورده شده است آن جا
التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — صفحة 77 | محمد بن محمد الدمشقي ( ابن الجزري ) / ابوالفضل علامى / صفر سفيدرو