« شذائى » قرائت قرّاء سبعه « 1 » را چنين توصيف مىكند : ويژگى قرائت ابن كثير اين است : او قرائتى نيكو و تلفظى آشكار داشته ، و اين با اداى روشن حقّ الفاظ همراه بود .
امّا ويژگى قرائت نافع : ساده و روان بودن با كمترين كشش و امتداد در صوت است .
عاصم قرآن را با تأنّى و صدايى متوسط - كه با ترتيل همراه بود - مىخواند . عاصم به حسن صوت و تجويد در قرائت مشهور بوده است . امّا قرائت حمزه : البته با توجه به قرائت پيروان حمزه سزاوار نيست كه قرآن به روش آنها قرائت شود و اين به سبب فساد قرائت آنها و ساختگى بودن آن است [ چون از قرائت حمزه پيروى نمىكردند . م . ]
البته از پيروان حمزه كسانى بودهاند كه قرائتشان به روش حدر يا تحقيق بوده و با اعتدال قرائت كردهاند . ويژگى قرائت آنها از اين قرار است : رعايت مدّ عدل ، قصر ، همزهها داراى تحقيق ، تشديدها در نهايت زيبايى و بدون كشش ، نچرخاندن دهان ، بالا نبردن صدا ، غنايى نخواندن . اين ويژگىها صفت مخصوص قرائت تحقيق است . امّا حدر قرائتى است سهل و كافى ، با كمترين ترتيل و آسانترين تقطيع و وقف .
قرائت كسائى در اعتدال بين حدر و تحقيق است ، ولى قرائت اصحاب ابن عامر ، قرائتى استوار نيست و از حدّ اعتدال خارج مىشوند . قرائت ابو عمرو بن علاء ، قرائتى متوسط و داراى تدوير است كه در آن همزهها كامل و صحيح ادا مىشوند ، تشديدها درست تلفظ شده و قرآن با ترتيل پى در پى و با سرعتى نمايان و آسان و به طور متوالى تلاوت مىشود .
شذائى مىگويد : ابو بكر بن مجاهد در قرائت ابو عمرو و قرّاء ديگر ، روش تدوير را برگزيده است و ما نيز به اين روش قرائت كردهايم . ابن منادى « 2 » نيز ، همين قرائت را برگزيده است .
هامش
( 1 ) . دربارهء شرح حال قرّاء هفت گانه ( ابن كثير ، نافع ، ابو عمرو ، عبد الله بن عامر ، عاصم ، حمزه و كسائى ) ر . ك : لطائف الاشارات ، ص 93 به بعد و غاية النهاية ، ج 1 ، ص 261 ، 288 ، 364 ، 423 ، 443 ، 535 و ج 2 ، ص 330 .
( 2 ) . او ، ابو حسين ، احمد بن جعفر ، پيشوايى موثق و حافظ قرآن است . در سال 336 ( ه . ق ) در گذشته است . ( غاية النهاية ، ج 1 ، ص 44 ) .