تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كشف المراد شرح تجريد الإعتقاد ( فارسى ) — صفحة 269

مساهمون:

ص٢٦٩
فرق ندارد و بحيثيات مختلف كارهاى مختلف انجام ميدهد و عمده در اين مسائل آن است كه هيچ ممكنى را نبايد در ذات و فعل مستقل دانست و روش ماديين و ملاحده كه منكر عالم غيب و تأثير آنند با عوام اشاعره يا معتزله كه اشياء را در كار خود مستقل ميشمارند يكى است . خدا از خلق جدا نيست هو معكم اين ما كنتم و جدائى او چنان كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود بينونة صفة لا بينونة عزلة و يا هو داخل فى الاشياء لا كدخول شيء فى شيء و خارج عنها لا كخروج شيء عن شيء - آيا درباره عمل زنبور عسل و مورچه چه گويند كه در غايت وضوح عملشان بزرگتر از اندازه شعورشان است و طبيعت يا نفوس يا صورت نوعيه هر يك كوچكتر از آنند كه تدبير اعمال خود كنند آيا درباره آن غير از اين توان گفت كه عقول مجرده يا ملائكه موكل بر اشياء از روى نقشه كه موافق علم و عنايت پروردگار است كارگذار آنانند . حاجى ملا هادى سبزوارى در منظومه فرموده است :
بالرب للنحل المسدسات * و للعناكب المسدسات
و نيز گويد :
و صنم لزينة جا زبر جا * كان لنور ربه أنموذجا
كهذه الالوان فى الطاوس * بل كل ما فى عالم المحسوس
و درباره قوه مصوره گويد :
و قوة تفعل شكلا و خطط * طبعا لديهم ولدى ذا شطط
و در شرح آن فرمود نسبت افعال عجيبه مطابق حكمت و استادانه به قوه بىشعور باطل است بلكه آن مستند بفرشتگانى است موكل بر تدبير امور كه بتسخير امر خداى تعالى تدبير ميكنند و چنان كه گفتيم عقول مجرد و ملائكه نزد حكما يكى هستند .