و منه السّمع و يتوقّف على وصول الهواء المنضغط إلى الصّماخ .
يكى از انواع ادراك سامعه است و آن متوقف بر آنكه تموج هواى فشرده و رانده ميان دو جسم كه بر يكديگر برخورند بسوراخ گوش رسد و علت آنكه جهت صوت را ادراك ميكنيم آن است هوا از يك طرف وارد گوش مىشود و دليل آن كه شنيدن توقف بر حركت دارد آن است كه شنيدن ديرتر از ديدن است وقتى جسمى را مىبينيم به ديگرى برخورد و مدتى پس از آن بانك آن به گوش ميرسد .
و شارح علامه شبهه كرده است كه گاه آواز از پشت ديوار شنيده مىشود با آنكه هوا از آن عبور نميكند و بر فرض آنكه از ديوار عبور كند به شكل اول باقى نخواهد بود و در مسموعات شرحى بيش از اين خواهد آمد ان شاء اللّه .
و منه البصر و هى قوّة مودعة في العصبتين المجوفتين اللّتين يتلاقيان و يتفارقان إلى العينين و يتعلّق بالذات بالضّوء و اللّون .
يكى از ادراكات جزئى بصر است يعنى بينائى و اين قوه است در دو عصبه مجوف وديعه نهاده شده است و اين دو عصبه از دو طرف بطن دماغ جدا مىشود به شكل صليبى با يكديگر برمخورند باز جدا ميشوند و سوى دو چشم مىآيند « 1 » و در عضلات چشم
هامش
( 1 ) بايد دانست كه اطبا در چشم هفت پرده و سه رطوبت يافتند و جزء عمده چشم كه اهم از اجزاء ديگر است رطوبت جليديه است كه آن را عدسى و مردمك چشم يا انسان العين مينامند و آن سفيد و شفاف است به اندازه عدسى مانند بلور و در وسط سياهى چشم ديده مىشود و به اندازه خشخاش از آن پيداست و باقى زير پرده رنگين معروف بعنبيه پنهان است و از آفت تابش نور محفوظ . رطوبت ديگر موسوم به زجاجيه در پشت جليديه قرار دارد و فائده آن آماده كردن غذاى جليديه است بتصفيه خون و اخلاط تا خوراك لطيف مناسب مردمك چشم آماده كند و در پيش جلديه رطوبت ديگر است بنام بيضية كه فضول جلديه بدان جا دفع مىشود و ميان اين دو شبكه بسيار لطيفى است موسوم بپرده عنكبوتيه . اما پردههاى هفتگانه يا طبقات چشم سه پرده