را آزاد كند . « 1 »
2 . سيّد مرتضى : . . . در زندان مىماند تا بميرد يا امام چيزى [ يعنى آزادى او ] را صلاح بداند . « 2 »
3 . سلّار بن عبد العزيز : حبس ابد مىشود تا بميرد يا امام ببيند توبه كرده و فرد صالحى شده كه آزادش مىكند . « 3 »
4 . ابن زهره : در زندان مىماند تا بميرد يا زمامدار مسلمانان ( ولى امر ) در مورد او نظر [ به آزادى ] دهد . « 4 »
5 . فاضل هندى : در زندان مىماند تا بميرد يا توبه كند و امام در او صلاحيت و تغيير اساسى ببيند و آزادى او را صلاح بداند . « 5 »
6 . شيخ محمد حسن نجفى : . . . حبس دائم مىشود تا بميرد يا توبه كند . « 6 »
چهارم : گاهى حبس حدّ است ، ولى حدّى كه با اقرار مجرم ثابت شده نه با بينه ؛ در اينجا نيز امام مىتواند اگر توبه كرد او را ببخشد ، چنان كه عقيدهء علماى ماست و در جواهر الكلام مدّعى شده كه خلافى در آن نيست گرچه بعضى در مورد خاصّى كه خوردن فقّاع و مسكرات باشد آن را نپذيرفتهاند و بعضى ديگر گفتهاند : عفو مخصوص امام معصوم است و دسته سومى گفتهاند : اين عفو اختصاص به حقّ اللّه تعالى دارد و گروه چهارمى به صورت مطلق گفتهاند : امام مىتواند عفو كند و شرط توبه نكردهاند :
1 . شيخ طوسى : اگر خود اقرار كرده باشد و پس از اقرار توبه كند ، امام مىتواند او را عفو كند يا بر او حدّ جارى سازد به هرگونهاى كه فكر مىكند براى جلوگيرى او از كار خلاف بهتر است . . . . « 7 » .
2 . ابن زهره : پس از اينكه ثابت شد زنا كرده است اگر توبه كرد تنها امام ، مىتواند او را عفو كند و ديگرى چنين حقّى ندارد . « 8 »
3 . محقق حلّى : اگر اثبات حد به وسيلهء اقرار خود او بوده امام مخيّر است او را عفو
هامش
( 1 ) . مقنعه ، ص 802 .
( 2 ) . انتصار ، ص 263 .
( 3 ) . مراسم ، ص 259 .
( 4 ) . غنية النزوع ، ص 432 .
( 5 ) . كشف اللثام ، ج 2 ، ص 249 .
( 6 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 533 و مثل آن در : مناهج المتقين ، ص 502 .
( 7 ) . نهايه ، ص 718 .
( 8 ) . غنية النزوع ، ص 425 ، نك : جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 540 .