فدك
ياقوت گويد : فدك قريهاى است در حجاز ، ميان آن و مدينه دو روز و به قولى سه روز راه فاصله است . « 1 »
عرّام گويد : فدك از اعمال مدينه است . محمد بن عبد الملك اسدى گويد : مدينه را دوازده دار است كه يكى از آنها فدك است . « 2 »
ابو عبيد از زهرى روايت كند كه اين آيه
« فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ »
( 59 / 6 ) براى پيامبر - ص - است و خاصه فدك و ديگر قراء عربى . « 3 »
بكرى مىگويد مراد از قريهء عربى هر قريهاى است كه در سرزمين عرب باشد ، چون خيبر و فدك و سوارقيّه . « 4 »
بكرى گويد : فدك معروف است . ميان آن و خيبر دو روز راه است و نيز دژ شمروخ بر سر راه مدينه به فدك است . بيشتر اهل فدك از قبيلهء اشجع هستند . « 5 » آمدن اشجع به فدك بعد از زمانى است كه يهوديانى را كه در آنجا ساكن بودند ، از آنجا راندند . رئيس اين يهوديان در اين هنگام يوشع بن لولى بود . ابن شبّه گويد : از صدقات على ، واديى است موسوم به ترعه در ناحيهء فدك در حرّه « 6 » ( سنگلاخ ) .
بكرى گويد « بديع جايى است در فدك ، از آن مغيرة بن عبد الرحمان مخزومى » . نيمى از آن را به ابن هشام بن عبد الملك فروخت به بهاى بيست هزار دينار . « 7 » شايد اين همان بديع باشد كه ياقوت از آن نام مىبرد و مىگويد كه ناحيهاى است ميان فدك و خيبر . و در آنجا آبها و چشمه سارهايى است از آن بنى فزاره . و حرّه بعد از وادى اختال « 8 » است و آن همان يزمع است كه نقيرى گويد قريهاى است از آن فرزندان رضا . با ميوهها و چشمه سارهاى بسيار
هامش
( 1 ) - ياقوت ، ج 3 ، ص 855 .
( 2 ) - بكرى ، ص 10 .
( 3 ) - الاموال ، ص 9 و بنگريد به بكرى ، ص 930 .
( 4 ) - بكرى ، ص 155 .
( 5 ) - بكرى ، ص 1016 ، و نيز بنگريد به ص 808 .
( 6 ) - تاريخ المدينه .
( 7 ) - بكرى ، ص 232 و 233 .
( 8 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 1013 .