تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 66

مساهمون:

ص٦٦
ياقوت كتاب خود را بر حسب حروف الف‌بايى مرتب كرده ، از اين رو وقتى به يكى از مؤلفان پيش از خود مىپردازد همهء مطالبى را كه او آورده است نقل نمىكند ، بلكه مطلب را بر حسب حروف الف‌بايى تفكيك مىكند . از اين رو در كتاب ياقوت نمىتوان صورت دقيقى از روش بحث مؤلفان مورد استناد او دريافت . ملاحظات پيشين او را از توجه كلى به تحقيق در مناطق مسكونى باز نمىدارد . او به راههاى ارتباطى و مسافات ميان اماكن و طول آنها و اماكن نزديك به جايگاههاى فرود آمدن مسافران بر سر راههاى اصلى و نيز چاهها و بيان عمق آنها و شهرنشينها و عشاير و رابطهء ميان آنها ، مىپردازد . او همان روش و شيوه‌اى را كه در فصل ضريه و فيد و خيبر و غير آن پيش گرفته بود تعقيب مىكند . بگونه‌اى كاملتر از بكرى . اگر كسى از سر دقت نظرى به اين كتابهايى كه از سكونى نقل كرده‌اند بيندازد ، براى او محقق خواهد شد كه آنچه سكونى در وصف جزيرة العرب بطور كلّى و منطقهء حجاز و بلاد مجاور آن نوشته دقيق‌تر و كاملتر از نوشته‌هاى ديگران است . به عبارت ديگر تحقيقات او در همان سطح نوشته‌هاى ابن الحائك همدانى است در باب يمن كه در كتاب خود « صفة جزيرة العرب » آورده است . اما مؤلفات دربارهء مكه را در آغاز فصلى كه راجع به مكه ترتيب داده‌ايم ، بطور جداگانه آورده‌ايم .