بر دامنه ابو قبيس سعد واقع شده و آن آبى است كه از كوه جارى است و گازران آنجا جامه مىشويند .
چسبيده به كوه ابو قبيس در وادى ، خانهء عباد بن جعفر بود . در وادى مهدى همهء خانه را ، جز آنچه چسبيده به كوه بود ، در مسجد داخل نمود .
شق وادى مكه چسبيده به كوه ابو قبيس در سوق الليل از آن بنى عامر است . « 1 »
اجياد الصغير
اجياد الصغير شعب كوچكى است ملصق به كوه ابو قبيس . در دهانهء آن خانهء هشام ابن عاص بن مغيره و خانهء زهير بن ابى اميّة بن مغيره است . در خانهء زهير چاهى است و نزد آن چاه خانهء اوقص است .
نزديك به خانهء زهير خانهء آل هبار است از ازديان در پهلوى آن محلهء خالد بن عاص بن هشام است . در اجياد الصغير دار السّاج است و آن از آن خاندان هشام بن سليمان است . در آخر شعب اجياد ، متكا واقع شده و در پايان اجياد الصغير خندمه است . و آن كوهى است بين حرف السويدا تا ثنيّهاى كه نزد آن چاه ابن ابى سمير قرار دارد .
در خندمه انصاب اسد است و در آنجا مسجدى است كه بر در آن چاهى است كه آن را زينب بنت سليمان بن على حفر كرده . و چاه ديگرى كه آن را محمد بن سليمان كنده است .
چاه محمد بن سليمان در شعب دست چپ است . در دامنهء خندمه چاه عكرمه است .
صفا
صفا مكان مرتفعى است از كوه ابو قبيس كه مشرف بر وادى است . سيلابهاى اين وادى در اوايل اسلام به سمت مسجد جريان داشت . در زمان جاهليت بر سر كوه صفا بتى بود به نام نهيك مجاود الريح . آن را عمرو بن لحىّ در آنجا گذاشته بود « 2 » و همچنين بت اساف نيز در صفا بود . ولى قصىّ آن را به زمزم برد . در زمان اسلام ، اول كسى كه بر صفا چراغ افروخت
هامش
( 1 ) - ازرقى 2 ، ص 214 .
( 2 ) - ازرقى 1 ، ص 73 .