عمر بن خطاب سيلبندى بين خانهء ابان و خانهء ببّه برآورد تا راه سيل را بر مسجد الحرام بربندد - و آن را ردم اعلى ناميدند يا ردم عمر . عبد الملك بن مروان اين سيلبند را تكميل كرد و آن را از خانهء ابان تا خانهء ابن الحوار گسترش داد تا به مقابل حقّ الاخنس در بازار آهنگران رسيد .
بالاى سيلبند عمر ، زقاق النّار بود . ميان دار الحمّام و دار السّلمه . « 1 »
جانب شرقى مسجد الحرام
كوه ابو قبيس
در سمت جنوب غربى خندمه كوه ابو قبيس است در مشرق صفا و مشرف بر آن . در جاهليت آن را « امين » مىگفتند . « 2 » ابو قبيس يكى از دو كوه ( اخشبين ) بزرگ مكه است ، ( كوه ديگر احمر ناميده مىشود ) ، پيوسته به وادى مكه . يكى از سه چشمهاى كه آب زمزم را تأمين مىكند از اين كوه است . حصين بن نمير هنگام محاصرهء ابن زبير منجنيقها را بر اين كوه نهاد . « 3 »
براى بالا رفتن از اين كوه بايد از صفا ، از راه باريكى كه در وادى مىگذرد ، عبور كرد .
آغاز اين راه باريك خانهء ارقم است و آن ابتداى معلاة است .
فاضح در پاى كوه ابو قبيس است و در آنجا مسجد ابراهيم قبيسى است نزد فاضح قرارة المداحى است . قرارة المدحى جايى بوده كه مردم مكه در آنجا به گونهاى بازى با « مدحاة » مىپرداختند « مدحى » سنگى مدور بوده كه آن را به سوى چالهء كوچكى كه كنده بودند بر روى زمين مىغلتانيدند ، سنگ هر كس به آن چاله مىافتاد برنده بود . « 4 »
در راه قرارة المدحى دار الزّنج قرار داشت .
هامش
( 1 ) - ازرقى 2 ، ص 191 .
( 2 ) - ازرقى 2 ، ص 215 ، 1 ، ص 27 ، 116 .
( 3 ) - ازرقى 1 ، ص 130 ، 322 .
( 4 ) - ازرقى 2 ، ص 213 .