از آنچه سخاوى در « التحفة اللطيفه » نقل كرده ، معلوم مىشود كه ابن شبه در احوال اشخاص نيز مطالبى افزوده است .
ابن شبه در پارهاى از نوشتههايش به مشاهدات و تجارب خود تكيه كرده ، همچنانكه از راويان فراوانى هم روايت كرده است . ولى كمتر اتفاق افتاده كه از هر يك از آنها بيش از يك روايت بياورد . حتى از آنهايى كه سمهودى تصريح دارد كه از شيوخ او بودهاند ، چون سليمان بن داود و خلّاد بن يزيد بن عبد العزيز چند روايتى نقل كرده ولى در نقل روايت از ابو غسّان محمد بن يحيى الكنانى ، نسبت به آن دو امساك ورزيده است .
ابو غسان محمد بن يحيى بن على بن عبد الحميد الكنانى از اصحاب مالك است كه به اخبار مدينه آگاهى بسيار دارد . او از خاندان كتابت و علم است .
سمهودى از ابو غسّان در پنجاه و چهار موضع نقل كرده ؛ از آن جمله چهارده موضع مستقيم و باقى از طريق عمر بن شبّه . در مآخذ ذكر نشده كه ابو غسان صاحب كتابى بوده ، گويا آنهايى كه از او نقل كردهاند از طريق سماع بوده است . عمر بن شبّه از بزرگترين راويان اوست .
حتى آن چهارده موردى كه سمهودى منبع آن را ذكر نكرده نيز از طريق عمر بن شبّه بوده است .
سى روايت از رواياتى كه سمهودى از ابن شبّه روايت كرده مستند است و نام راويان و رجال روايات ذكر شده . در اغلب روايات او ، از يك راوى نام برده شده و در هفت روايت نام بيش از يك شخص آمده است . رواياتى هم هست كه نام صاحب سند را در آنها نياورده است بلكه به همين اكتفا كرده كه : « مرا كسى كه از ثقات است » يا « مرا چند تن از اهل علم » يا « بعضى از مشايخ ما » يا « بعضى از اصحاب ما روايت كرده است » .
رواياتى كه سمهودى از ابو غسّان روايت كرده شامل مسجد رسول - ص - و بقيع و قبور آن و بعضى از مساجدى كه پيامبر در آنجاها نماز به جاى آورده . و برخى اماكن مدينه ، چون سوق زباله ، سوق هشام ، اريس ، حسيكه ، قبا ، عقيق و رضوى . « 1 »
هامش
( 1 ) - كتاب ابن شبّه ، تاريخ المدينه در چهار جلد به چاپ رسيده است . م .