4 - بواط : پيامبر به غزاى بواط رفت و آسيبى نديد . « 1 »
5 - خرّار : از سرزمين حجاز . سعد بن ابى وقاص با جماعتى از مهاجرين به غزاى آنجا رفت . « 2 » ابن سعد گويد كه چون از جحفه به مكه روى ، در طرف چپ راه ، نزديك خم چاههايى است . « 3 »
همهء اين غزوات و سريهها در طرف غربى اقليم حجاز بوده است و بنابر اشارت منابع ، همه بر ضد قريش بودهاند و ما بر اين عقيدهايم : راهى كه آنان مىپيمودهاند ، راه قافلههاى قريش به شام بوده است .
در واقع اينها ، آن غزوات اصلى و بزرگ كه پيامبر - ص - در مناطق غربى به راه انداخت نبوده است . در آنجا غزوات ديگرى هم بوده است چون غزوهء رجيع - كه رجيع آبى بوده از آن هذيل در ناحيهء حجاز ، نزديك هدأه در هفت ميلى رجيع و هفت ميلى عسفان - اين غزوه با عضل و قاره بود كه به برخى از قواى اسلام تجاوز ورزيده بودند . و غزوهء بنى المصطلق كه بر سر آبى از آنها بود به نام مريسيع در ناحيهاى از قديد تا ساحل . ميان مريسيع و فرع حدود يك روز راه است و ميان فرع و مدينه هشت منزل است . همهء اينها غزواتى بودند كه رابطهاى با قريش و قوافل آن نداشتند . از اين رو نمىتوان به شناخت راههاى قوافل قريش دست يافت .
در كتب سيره از اماكنى كه پيامبر از مدينه تا بدر پيموده ، ياد شده است ولى نوشتههاى مورّخين معلوم نمىدارد كه آن راهى كه رسول خدا از مدينه تا بدر پيموده ، درست همان راه قافلههاى بازرگانى باشد ؛ زيرا موقعيت يك سفر جنگى با سفر تجارى فرق مىكند . در سفر جنگى چه بسا سپاهيان راه خود را دگرگون كنند تا دشمن را غافلگير نمايند .
همچنين راه بين مدينه و تبوك يك راه داخلى بود ؛ زيرا كاروانهاى بازرگانى راهشان به مكه نمىافتاد .
پيامبر - ص - در چند غزوه و سريّه ، سپاهى به اماكن و عشاير غربى مدينه گسيل داشت . از آن جمله بود به قرقرة الكدر كه بنى سليم در آنجا بودند ، در ناحيهء معدن بنى سليم
هامش
( 1 ) - ابن هشام ، سيره ، ج 2 ، ص 234 .
( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 238 .
( 3 ) - ابن سعد ، ج 2 - 1 ، ص 7 .