1168 - مؤرّج بن عمرو بن حارث [ 1 ]
وى سدوسى و از مردم بصره بود . نحوى و اخبارى ، از اعيان اصحاب خليل ، عالم به زبان عربى و حديث و انساب . از ابو زيد انصارى فرا گرفت و با خليل بن احمد مصاحبت داشت . حديث را از شعبة بن حجّاج و ابو عمرو بن العلا و جز آن دو سماع كرد . احمد بن محمد بن ابى محمد يزيدى و ديگران از او آموختند . با مأمون به خراسان رفت و در شهر مرو سكونت گزيد . سپس رهسپار نيشابور شد و در آنجا اقامت جست و براى مشايخ نيشابور املا كرد . گويند كه اصمعى ثلث لغت عرب را مىدانست و خليل ثلث آن را و مورّج دو ثلث آن را ، و ابو مالك همهء آن را .
از آثار اوست : غريب القرآن ، و كتاب الانواء ، و كتاب المعانى ، و كتاب جماهير القبائل . در نسب قريش و انساب ديگر قبايل حذاقت داشت . .
1169 - موسى بن بشّار [ 2 ]
ابو محمد از موالى تيم بن مرّه بود . ملقب بود به شهوات . او را ازاينرو لقب داده بودند كه چون از چيزى خوشش مىآمد به اصرار آن را مىطلبيد و گاه خود را به گريه مىزد و چون سبب مىپرسيدند مىگفت كه ميل آن دارد . و گويند ازآنرو او را شهوات مىگفتند كه قند و شكر به شهرها مىبرد . روزى زنى گفت كه موسى براى ما شهوات مىآورد يعنى آنچه نفس بدان ميل مىكند . وى شاعرى توانا بود از شعراى اموى و مداح آنان . .
1170 - مؤمّل بن اميل بن اسيد محاربى [ 3 ]
او از شاعران دو دولت اموى و عباسى بود و در دولت بنى عباس مشهورتر بود . پيش از خلافت مهدى از خواص او بود ، بعد از رسيدن او به خلافت نيز .
ابن قدامه گويد : مؤمّل مرا گفت كه هنگامى كه مهدى در رى بود و مقام ولايت عهدى داشت بر او وارد شدم و قصيدهاى كه در مدح او پرداخته بودم برخواندم . مهدى مرا
هامش
[ 1 ] مراتب النحويين : 67 ، طبقات الزبيدى : 178 ، الفهرست : 53 ، نزهة الالباء : 89 ، تاريخ ابى المحاسن : 89 ، نور القبس : 104 ، انباه الرواة 3 : 327 ، تاريخ بغداد 13 : 258 ، ابن خلكان 5 : 304 ، بغية الوعاة 2 : 305 .
[ 2 ] الشعر و الشعراء : 481 ، الاغانى 3 : 147 ، معجم المرزبانى : 286 ، الخزانه 1 : 144 ، السمط : 708 ، نسب قريش :
240 .
[ 3 ] الاغانى 22 : 254 ، السمط : 524 ، الخزانه 3 : 523 ، نكت الهميان : 299 .