نودسالگى . او راست : كتاب الجامع در لغت كه كتابى است در حد كتاب التهذيب ابو منصور ازهرى . آن را برحسب حروف معجم مرتب كرده است و نيز كتاب ما يجوز للشاعر استعماله فى ضرورة الشعر .
ابن رشيق گويد : نزد ملوك و علما و خواص با مهابت بود ولى محبوب عامّه . شاعران او را مدح مىگفتند . يعلى بن ابراهيم اربسى در قصيدهاى او را ستوده است ، به اين مطلع :
نسجت شعاعا بيننا فكانّنا * بتنا جميعا تحت ثوب مذهّب
ستوده است .
از اوست : [ 1 ]
أ حين علمت انّك نور عينى * و انّى لا ارى حتى اراكا
جعلت مغيب شخصك عن عيانى * يغيّب كلّ مخلوق سواكا
از آثار اوست : كتاب ادب السّلطان و التّأدب له ، در ده جلد و كتاب التّعريض و التّصريح در يك جلد و كتاب اعراب الدريديّه ، در يك جلد و كتاب شرح رسالة البلاغة ، در چند جلد و كتاب ابيات معان فى شعر المتنبّي و كتاب ما اخذ على المتنبّي من اللّحن و الغلط و كتاب الضاد و الظاء ، در يك جلد . .
1023 - محمد بن جهم بن هارون سمرى [ 2 ]
ابو عبد الله كاتب ، در سال 277 ، در سن 89 سالگى ، وفات كرد . اين قول ابو بكر بن على است و گويد كه از يعلى بن عبيد طنافسى و عبد الوهّاب بن عطاء و يزيد بن هارون و آدم بن ابى اياس علم آموخت و تصانيف فرّاء را از او روايت كرد . حافظ موسى بن هارون و قاسم محمد انبارى و ابو بكر بن مجاهد مقرى و نفطويه و اسماعيل بن محمد صفّار و غير ايشان از او روايت كردهاند . دارقطنى گويد كه او ثقه و صدوق بود .
هامش
[ 1 ] حاصل معنى : هنگامى كه دانستى كه تو نور چشم من هستى و من تا تو را نبينم هيچ چيز را نمىبينم خود را از نظر من پنهان داشتى . ازآنپس هر مخلوقى در نظر من نهان بود جز تو .
[ 2 ] انباه الرواة 3 : 88 ، المحمدون : 179 ، تاريخ بغداد 2 : 161 ، معجم المرزبانى : 406 ، المنتظم 5 : 108 ، الوافى : 313 .