او از بيّانه بود ولى در قرطبه مىزيست و در سال 340 در سالخوردگى درگذشت . در دو سال آخر عمر تدريس نمىكرد . حميدى از او ياد كرده و گفته است كه از محمد بن وضّاح و محمد بن عبد السلام حسنى و جماعتى ديگر از علما سماع علم كرد . سپس به سفر رفت و از قاضى اسماعيل بن اسحاق و ابو اسماعيل محمد ترمذى و حارث بن ابى اسامه و ابو قلابهء رقّاشى و عبد الله بن مسلم بن قتيبة و احمد بن زهير بن حرب و ابو بكر بن ابى الدنيا كسب دانش نمود .
از آثار اوست : كتاب الحمر ، كتاب فى احكام القرآن ؛ كتاب المجتنى ، كتاب قريش و كتاب فى الناسخ و المنسوخ و كتاب فى غرائب حديث مالك بن انس ممّا ليس فى الموطّأ و كتاب الانساب . او از ثقات بود . در ديار خود و بيرون از آنجا مشهور و معروف بود . .
905 - قاسم بن ثابت سرقسطى [ 1 ]
حميدى از او ياد كرده و گفته است كه او مؤلف كتاب غريب الحديث است . اين كتاب را پسرش ثابت از او روايت كرده و بر آن چيزهايى افزوده است .
ابو محمد على بن احمد از او ياد كرده و بر او ثنا گفته و گفته است كه ابو عبيده اگر بر او سبقت داشته در زمان زندگى بوده است . .
906 - قاسم بن حسين بن محمد خوارزمى
ابو محمد ، به حق صدر افاضل و يگانهء دهر در ادب عرب . دارندهء خاطر وقّاد و طبع نقّاد و قريحهاى حاذق و طبعى صادق . در علوم ادبى فرزانه بود و در نظم و نثر و خطب بى همتا .
او را از زمان ولادتش پرسيدم گفت : شب نهم شعبان سال 555 . در خوارزم به خانهاش رفتم . مردى گشادهرو و گشاده زبان بود . از چنان فضايلى برخوردار كه زبان و قلم من از وصف او عاجزند . از او شعرى خواستم ، در خانهاش در سلخ ذوالقعدهء سال 616 ، اين
هامش
[ 1 ] ابن الفرضى 1 : 402 ، جذوة المقتبس : 312 ( بغية الملتمس ، رقم 1300 ) ، طبقات الزبيدى : 284 ، انباه الرواة 3 : 12 ، فهرسة ابن خير : 191 - 194 ، الديباج المذهّب 2 : 141 ، الوافى للصفدى ( خ ) ، بغية الوعاة 2 : 252 ، رسائل ابن حزم 2 : 180 ، ترتيب المدارك 5 : 249 . وفات او در سرقسطه به سال 302 اتفاق افتاد .