نحو و ادب عرب و قرائت مشهور بود . از عبد الله بن ابى اسحاق حضرمى اخذ علم كرد .
عيسى بن عمر در سال 149 در گذشت ، در خلافت منصور . وفات او پنج يا شش سال پيش از عمرو بن علاء بود .
محمد بن عبد الملك تاريخى از مبرّد نقل مىكند كه نخستين كسى كه عربيت را وضع كرد و مصاحف را نقطه گذاشت ابو الاسود دؤلى بود ، و عنبسة بن معدان مهرى ، معروف به عنبسة الفيل ، از او گرفت ، و ميمون اقرن از عنبسة آموخت ؛ و ميمون بن ابى اسحاق حضرمى از ميمون اقرن ؛ و از ابن ابى اسحاق ، عيسى بن عمر ؛ و از عيسى بن عمر خليل بن احمد ؛ و سيبويه از خليل ؛ و اخفش سعيد بن مسعده از سيبويه .
بنا بر نقل مبرّد ، عيسى بن عمر دو كتاب در نحو نوشت يكى را الجامع ناميد و ديگرى را از المكمّل . و خليل بن احمد دربارهء اين دو كتاب گويد : [ 1 ]
بطل النحو جميعا كله * غير ما احدث عيسى بن عمر
ذاك اكمال و هذا جامع * فهما للنّاس شمس و قمر
مؤلف گويد : كسى را نمىدانم كه اين دو كتاب را ديده باشد يا آنها را بشناسد . ولى ابو طيب لغوى در كتاب خود آورده است كه از آنها يكى مفصل است و يكى مختصر .
مبرّد گويد كه اوراقى از يكى از دو كتاب عيسى بن عمر را ديده است و نيز گويد كه عيسى بن عمر نحو را از ابو عمرو بن علا آموخته است .
مرزبانى گويد كه عمر بن هبيرة عيسى بن عمر را متهم كرد كه در وديعهء يكى از عمّال خيانت كرده است و او را به نوبت هزار تازيانه زد . عيسى بن عمر مىگفت : به خدا سوگند آن وديعه چند جامهء حقير بود در چند صندوقچهء خرد كه آن را هم عشريهبگيران گرفتند .
عيسى بن عمر هميشه داروى خود را كه از شكر و زردآلوى خشك تركيب شده بود در آستين داشت . بسا قلبش مىگرفت و نفسش تنگ مىشد . هر جا و هر وقت كه چنين حالتى به سراغش مىآمد قدرى از آن دارو به دهان مىافكند تا آرامش مىيافت . مىگفت اين بيمارى در اثر ضربههاى تازيانههاى عمر بن هبيرة است كه به هيچ دارو به نمىشود .
هامش
[ 1 ] نحو سراسر باطل شد مگر آنچه عيسى بن عمر نوشته و آن كتاب اكمال است و ديگرى كتاب جامع اين دو براى مردم چون خورشيدند و ماه .