863 - عمر بن احمد بن ابى جراده عقيلى [ 1 ]
وى به ابن عديم شهرت داشت . كنيهاش ابو القاسم بود و لقبش كمال الدين ، از اعيان اهل حلب و افاضل آنها . نسب به محمد بن ابى جراده ، از اصحاب امير المؤمنين على بن ابى طالب ، مىرساند . اسم ابى جراد عامر بود . خاندان ابى جراد از خاندانهاى مشهور حلب بود و همه از ادبا و شعرا و فقها و عباد و زهّاد و قضات محسوب مىشدند .
قبل از شروع به ذكر عمر بن احمد ، شمّهاى در باب اين خاندان مىگويم و از جماعتى از مشاهيرشان ياد مىكنم . همهء اين مطالب را از كتابى ، كه كمال الدين عمر بن احمد - كه زندگانيش دراز باد - نوشته و آن را الاخبار المستفادة فى ذكر بنى ابى جراد ناميده است ، نقل مىكنم . خود اين كتاب را نزد او خواندهام .
نخست از او پرسيدم چرا شما را بنى العديم مىگويند . گفت : از جماعتى از خاندانمان سبب پرسيدهام . كسى سبب آن نمىدانست اين نامى تاره است و پيشينيان ما را بدين نام نمىخواندهاند . همين قدر مىدانم كه يكى از نيكان ما قاضى ابو الفضل هبة الله بن احمد بن يحيى بن زهير بن ابى جراده با وجود ثروت بسيار در شعر خود همواره از عدم ( بى چيزى ) سخن مىگفته و از روزگار شكايت مىكرده پندارم سبب اين باشد و منت سبب ديگر نمىشناسم .
كمال الدين ابو القاسم گويد : عمّ من جمال الدين ابو غانم محمد بن هبة الله بن محمد بن ابى جراده حكايت كرد كه چون در خردى قرآن را تمام كردم . پدرم ميان چشمانم را بوسيد و گريست و گفت : سپاس خداى را اى پسر ، به تو چنين اميدى مىبردم . جد تو از پدرش نقل كرد و از پيشينيان خود حكايت كرده بود كه از زمان رسول الله ( صلى الله عليه و سلّم ) از ما كسى نبوده مگر آنكه آموختن قرآن را به پايان برده باشد .
كمال الدين براى من حكايت كرد و گفت : اعقاب بنى جراده ، در بصره ، در محلّهء بنى عقيل زندگى مىكردند . نخستين كسى از آنان كه از بصره مهاجرت كرد موسى بن عيسى بن عبد الله بن محمد بن عامر بن ابى جراده بود . او به قصد تجارت از بصره به شام
هامش
[ 1 ] قلائد الجمان لابن الشعار 5 : 203 ، الصقاعى : 59 ، ذيل مرآة الزمان 1 : 510 ، 2 : 177 ، عبر الذهبى 5 : 261 .
البدر السافر : 37 ، عيون التاريخ : 421 ، الفوات 3 : 126 ، الوافى 22 : 421 ، مرآة الجنان 4 : 158 ، البداية و النهاية 13 : 236 ، الجواهر المضيئة 1 : 386 ، النجوم الزاهرة 7 : 208 ، الشذرات 5 : 302 .