از غرائب اخبار و محاسن اشعار به صورت امالى و كتاب الانوار ، كه كتابى است دلپذير و كتاب الديارات ، كه كتابى بزرگ است و كتاب مثلث الصحيح و كتاب اخبار ابى تمام و گزيدهء شعر او و كتاب القلم ، كه كتابى نيكوست و كتاب تفضيل ابى نواس على ابى تمام . .
817 - على بن محمد بن خلّال [ 1 ]
ابو الحسن كنيه داشت . وى مردى اديب بود و كارش استنساخ كتب . خطى مليح و ضبطى صحيح داشت و بدين دو مشهور بود . در سال 381 در گذشت . .
818 - على بن محمد بن عمير كنانى [ 2 ]
ابو الحسن ، از فضلا و از اصحاب ابو بكر محمد بن حسن بن مقسم . امالى ثعلب را در سال 416 از او روايت نمود . حسن بن احمد بن ثلّاج [ 3 ] و ابو الفتح بن المقدّر از او سماع كردند . .
819 - على بن محمد بن عبد الرحيم بن دينار [ 4 ]
ابو الحسن كاتب . اصل او از بصره بود و در واسط متولد شد و پرورش يافت . حافظ ابو طاهر سلفى گويد كه از ابو الكرم خميس بن على حوزى دربارهء ابن دينار پرسيدم . گفت :
از ابو بكر بن مقسم علم آموخت و با متنبّى ديدار كرد و ديوانش را از او شنيد و نيز او را مدح كرد . وى شاعرى توانا بود و مداح ممدوحان متنبّى چون سيف الدولة بن حمدان و ابن العميد و جز آن دو . خطى خوش داشت به شيوهء ابن مقله . در سال 409 وفات كرد .
مردم واسط و ديگر شهرها از او علم آموختند . خلقى خوش و روشى پسنديده داشت .
پس از مرگ ابو محمد عبد الله علوى مردم واسط از او خواستند كه بر صدر نشيند تا از او قرآن بياموزند . او امتناع كرد و گفت : عمامهء من مدور و آستينم تنگ است و اين جامهء اهل قرآن نيست .
ابو غالب محمد بن بشران ، از ابن دينار كتب بسيارى را سماع كرد چون كتابهاى زجّاج و مصنفات ثعلب و ابن الاعرابى و همه كتب ابن سكّيت چون الاصلاح و الالفاظ و النبات و كتب ابن قتيبة چون كتاب غريب الحديث و ادب الكاتب و الاشربه و عيون الاخبار و كتابهاى آمدى و الاغانى الكبير ابو الفرج اصفهانى و جمهرهء ابن دريد و نيز كتابهاى ديگر
هامش
[ 1 ] . . .
[ 2 ] الوافى 22 : 108 ( از ياقوت ) ، بغية الوعاة 3 : 198 .
[ 3 ] م : يلّاج .
[ 4 ] الوافى 22 : 63 ، سؤالات السلفى : 23 - 25 .