برخوردار . شريفترين اين اقليمها مدينة السلام بغداد است . بر من سخت است كه دست روزگار مرا از آن سرزمين جدا كرده . چه بايد كرد ، روزگار است و خوى او جدايى افكندن و زمان است كه محن و آفات از شروط اوست . ابو دلف گويد [ 1 ] :
آيا نكبة الدّهر التى طوّحت بنا * ايادى سبا فى شرقها و المغارب
از نشانههاى وفاى آدمى ، دوام عهد و اشتياق است به برادرانش و شوق به اوطانش .
از نشانههاى عقل يكى اين است كه نفس به زادگاهش دلبستگى داشته باشد و به مسقط رأسش شايق باشد .
از اين عبارتها برمىآيد كه مسعودى در اصل بغدادى است كه به مصر مهاجرت كرده و در آنجا اقامت گزيده است . او خود در آثارش بارها گفته است ، كه زمانى كه در مصر بودم ، چنين و چنان شد .
از آثار اوست : كتاب مروج الذهب و معادن الجوهر فى تحف الاشراف و الملوك و كتاب ذخائر العلوم و ما كان فى سالف الدهور و كتاب الرسائل و كتاب الاستذكار لما مرّ فى سالف الاعصار و كتاب التاريخ فى اخبار الامم من العرب و العجم و كتاب التنبيه و الاشراف و كتاب خزائن الملك و سرّ العالمين و كتاب المقالات فى اصول الديانات و كتاب اخبار الزمان و من اباده الحدثان و كتاب البيان فى اسماء الائمه و كتاب اخبار الخوارج . .
749 - على بن حسين بن محمد بن هيثم [ 2 ]
ابو الفرج اصفهانى . وى نسب به مروان بن حكم مىرساند . علامه و نسبشناس و اخبارى و كثير الحفظ . هم در روايت و هم در درايت از حذق و مهارت برخوردار . كسى را نمىدانم كه در فن تصنيف و گردآورى مطالب نيكو به پايهء او رسيده باشد . در عين حال ، شاعرى توانا بود با شعرى در نهايت خوبى و زيبايى . در چهاردهم ماه ذوالحجهء سال
هامش
[ 1 ] حاصل معنى : نكبت روزگار ما را پراكنده ساخت آن سان كه قوم سبا به مشرق و مغرب پراكنده شدند .
[ 2 ] الفهرست 127 - 128 ، تاريخ بغداد 11 : 398 ، اليتيمه 3 : 114 ، تاريخ اصفهان 2 : 11 ، المنتظم ، 7 : 40 ، انباه الرواة 12 : 251 ، ابن خلكان 3 : 307 ، ابن الاثير 8 : 581 ، عبر الذهبى 2 : 305 ، ميزان الاعتدال 3 : 123 ، سير الذهبى 16 : 201 ، مرآة الجنان 2 : 359 ، البداية و النهاية 11 : 263 ، لسان الميزان 4 : 221 ، النجوم الزاهرة 4 : 15 ، الشذرات 3 : 19 .