736 - على بن حسن بن عبد الرحمن مقرى كاتب [ 1 ]
محمد بن جعفر تميمى ، معروف به ابن نجّار ، در تاريخ الكوفه از او ياد كرده و گويد كه تاريخ قرائت عاصم به طبقه هشتم رسيد و او على بن حسن بن عبد الرحمن مقرى بود .
شيخى مبارك دم بود و بسيارى از او قرآن آموختند . ابو الحسن بن سعيد مرا گفت كه در هر روز بيش از هزار نفر در درس او حاضر مىشدند . مردم از هنگام عصر به خانهاش مىآمدند و شب را مىماندند كه فردا در مجلس او جايى داشته باشند . بسيارى را به حفظ كردن قرآن يارى داد . آخرين كسى كه از آنها ديدم ابو العباس محمد بن حسن بن يونس هذلى بود . اين ابو العباس در معانى آيات زبانى گويا و الفاظى روان داشت . قرآن را به هفت روايت قرائت مىكرد و نيز ابو الحسين بن ابى بلال بندار بود كه قراءات شواذ را فرا گرفته بود . او در قرائت على بن حسن بهترين تأليف را كرده . ديگر از شاگردان او ابو العباس معروف به ابن المزرفى بود . وى يكى از ابدال و زهاد بود و خلقى كثير قرآن را نزد او ختم كردند و ديگر ابو الحسن سمسمانى معدّل بود . .
737 - على بن حسن ملقب به ابن الماشطه [ 2 ]
ابو الحسن كنيه داشت . محمد بن اسحاق ذكر او آورده است . او را ، به ستم ، ابن الماشطه لقب داده بودند . در ايام مقتدر مىزيست . در امر خراج مهارت داشت و در حساب مقدم بر همگان بود . از آثار اوست : كتاب جواب المعنت و كتاب الخراج كه كتابى است خرد و كتاب تعليم نقض المؤامرات .
مرزبانى گويد : ابو الحسن على بن حسن بن الماشطهء كاتب ، يكى از كاتبان متصرف در اعمال سلطان بود و به امور كتابت و خراج نيك آگاه . او را بعد از سال 310 ديدم . سالش از نود گذشته بود . او را عزل كردند و زندانى نمودند . مىگفت [ 3 ] :
قالوا حبست فقلت الحبس لا عجب * حبس الكرامة لا حبس الجنايات
حبس العمالة بعد العزل عادتنا * ريث التتبع او رفع الجماعات
هامش
[ 1 ] طبقات ابن الجزرى 1 : 530 ( رقم 2189 ) .
[ 2 ] الفهرست : 150 و او را المظلوم لقب داده بود .
[ 3 ] حاصل معنى : گفتند تو را به زندان كردند . گفتم شگفت نيست . اين حبس كرامت است نه حبس به سبب جنايات . حبس شدن كارگزار حكومت بعد از عزل جهت محاسبه و حتى مصادرهء اموال عادت ماست .