مويز شدهاى . ابو الفتح پرسيد كه اين كيست ؟ گفتند : ابو على فارسى است . ازآنپس همواره ملازم او شد . چون ابو على در گذشت ابو الفتح در بغداد جانشين او گرديد و كسانى چون ثمانينى و عبد السلام بصرى و ابو الحسن سمسمى از او كسب علم كردند .
ابن جنى را سه پسر بود ، به نامهاى على و عال و علاء . هر سه اهل ادب بودند و خطى خوش و ضبطى صحيح داشتند .
خطبهء نكاحى به خطّ ابن جنى باقى مانده كه با اين عبارت آغاز مىشود : الحمد لله فاطر السماوات و الارض و مالك الابرام و النّقض . . .
به خط شيخ ابو منصور موهوب بن خضر جواليقى - رحمه الله - خواندم كه نوشته بود امام ابو زكريا يحيى بن على تبريزى گفت كه عالى بن عثمان بن جنى قصيدهاى از آن پدرش خواند بدين مطلع :
و حلو شمائل الادب منيف مراتب الحسب آثار ابن جنّى بنا بر اجازه نامهاى كه نوشته و اجازهء روايت آنها را به شيخ ابو عبد الله حسين بن نصر داده از اين قرار است :
كتاب الخصائص ، در هزار ورقه ، كتاب تفسير اشعار هذيل ، در پانصد ورقه ، كتاب سرّ الصناعة ، در ششصد ورقه ، كتاب تفسير تصريف ابى عثمان بكر بن محمد بن بقيّة المازنى ، در پانصد ورقه ، كتاب شرح مستغلق ابيات الحماسه و اشتقاق اسماء شعرائها ، در پانصد ورقه ، كتاب شرح المقصور و الممدود يعقوب بن اسحاق السّكيت ، در چهارصد ورقه ، كتاب تعاقب العربية در دويست ورقه و كتاب تفسير ديوان المتنبّى ، در هزار ورقه ، كتاب تفسير معانى ديوان المتنبّى ، در صد و پنجاه ورقه و كتاب اللمع فى العربية و كتاب مختصر التعريف و كتاب مختصر العروض و القوافى و كتاب الالفاظ المهموزة و كتاب فى اسم المفعول المعتل العين من الثلاثى و كتاب تفسير المذكّر و المؤنث ليعقوب بن اسحاق السّكّيت . اين كتاب را در زمان نوشتن اجازهنامه به پايان نياورده بوده و كتاب المحاسن فى العربية ، در ششصد ورقه و كتاب النوادر ، در هزار ورقه و مطالب پراكنده كه املا كرده است و آنچه از مشايخ خود در عراق و موصل و شام و ديگر بلاد شنيده است .
ابن جنى اين اجازهنامه را در سال 384 نوشته است . و اما آثار ديگر او كه در
معجم الأدباء ( فارسي ) — صفحة 696
مساهمون: ياقوت الحموي
ص٦٩٦