يافت و از او فوايد بسيار حاصل كرد . خلادى گفت : چون استاد را از من خوش آمد به صحبت او پيوستم و به خدمت او درآمدم و شرح ملاقات خود را با ابو الفضل بن عميد به رامهرمز نوشت و مجلس استاد را به نيكى وصف كرد و فضائل مجلسنشينان را برشمرد .
سمعانى در كتاب النسب [ 1 ] گويد : قاضى ابو محمد حسن بن عبد الرحمن بن خلّاد رامهرمزى مردى فاضل و محدث بود . در بلاد خوزستان منصب قضا داشت . از جماعتى از اهل شيراز علم آموخت . ابو عبد اللّه محمد بن عبد العزيز شيرازى قصّار در كتاب تاريخ فارس ذكر او آورده است و گويد كه او تا نزديكيهاى سال 360 در رامهرمز مىزيست .
325 - حسن بن عثمان بن حمّاد بن حسّان
[ 2 ] قاضى ابو حسّان زيادى بغدادى از اعيان اصحاب واقدى بود و از هيثم بن عدىّ و هيثم بن بشير و جز آن دو روايت كرده . اديب و فاضل و نسبشناس و اخبارى بود ، نيز كريم و سخاوتمند . به سال 242 يا 243 در سنّ هشتاد و نهسالگى وفات كرد . او و حسن بن على بن جعد در يك زمان وفات كردند . زيادى در اين هنگام در مدينة المنصور قاضى بود . وى خود كتابهايى تصنيف مىكرد و براى او كتابهايى تصنيف مىكردند . او را كتابخانهاى بود نيكو با كتابهاى فراوان . از آثار او ، بنا به قول محمد بن اسحاق ، كتاب عروة بن زبير است و كتاب طبقات الشعراء و كتاب الآباء و الامهات . در دمشق از وليد بن مسلم و شعيب بن اسحاق و جمعى ديگر از اكابر علما علم آموخت .
جهشيارى در كتاب الوزراء [ 3 ] آورده است كه مردى از مردم خراسان ده هزار دينار نزد ابو حسان زيادى به وديعت گذاشت و به سفر رفت . ابو حسّان را نيازى پيش آمد و آن مال هزينهء آن كرد ، بدين اميد كه تا بازگشت خراسانى آن را به جايش بازگرداند . قضا را
هامش
[ 1 ] الانساب : 6 : 47 ( حيدرآباد ) .
[ 2 ] الفهرست : 123 ، مصورة ابن عساكر 4 : 468 ، تهذيب ابن عساكر 4 : 194 ، تاريخ بغداد 7 : 356 ، عبر الذهبى 1 :
437 ، سير الذهبى 11 : 496 ، تاريخ الطبرى 3 : 1117 ، الجرح و التعديل 3 : 25 ، الوافى 12 : 98 ، البداية و النهاية 10 :
244 ، مرآة الجنان 2 : 134 ، الجواهر المضيئة 1 : 197 ، الشذرات 2 : 100 . ( ياقوت از جهشيارى و الفهرست و ابن عساكر بر گرفته ) .
[ 3 ] مقايسه شود با آنچه تنوخى در النشوار 2 : 234 - 239 آورده و نيز تاريخ بغداد 7 : 358 - 359 و ابن عساكر ( المصوره : 471 ) .