تأليفاتش مليح و بر شيوهء جاحظ است . سمت قضا داشت و شاعر بود . سماع حديث كرد و روايت حديث نمود . در حدود سال 360 وفات كرد . از آثار اوست : ربيع المتيّم ، در اخبار عشاق و كتاب الفلك ، در گزيدههاى اخبار و اشعار و كتاب امثال النّبى ( ص ) و كتاب الرّيحانتين الحسن و الحسين و كتاب امام التّنزيل فى علم القرآن و كتاب النوادر و الشوارد و كتاب ادب الناطق و كتاب الراثى [ 1 ] و التّعازى و كتاب رسالة السّفر و كتاب مباسطة الوزراء و كتاب المناهل و الاعطان و الحنين الى الاوطان و كتاب الفاصل بين الراوى و الواعى [ 2 ] .
قاضى خلّادى از اقران قاضى تنوخى بود . عضد الدوله ابو شجاع را با مدائحى ستود .
ميان او و مهلّبى و ابو الفضل بن عميد مكاتبات بود . من اين مكاتبات را از مزيد التاريخ كه ابو الحسن محمد بن سليمان بن محمد بر تاريخ سلّامى در باب واليان خراسان افزوده است نقل كردهام .
ابو محمد خلّادى همواره در خانه بود ، حتى براى اداى حاجات خود كمتر بيرون مىرفت . سبب پرسيدند ، گفت : ابو درداء روايت كرده كه نعم الصومعة الرّجل بيته يكفّ فيه سمعه و بصره . و از ابن سيرين روايت شده كه العزلة عباده و گفت : خلاءك اقنى لحياتك و نيز گويند كه عزّ الرّجل فى استغنائه عن الناس و الواحدة خير من جليس السوء . و اين بيتها از قيس الرّقيّات را خواند [ 3 ] :
اهرب بنفسك و استأنس بوحدتها * تلق السّعود اذا ما كنت منفردا
ليت السّباع لنا كانت معاشرة * و انّنا لا نرى ممّن نرى احدا
انّ السّباع لتهدا فى مرابضها * و الناس ليس بهاد شرّهم ابدا
خلّادى سپس نزد ابو الفضل بن عميد رفت . ابن عميد او را صاحب دانشى فراوان
هامش
[ 1 ] در الفهرست : الرثاء .
[ 2 ] دو كتاب ديگر : الشيب و الشباب و ادب الموائد را نام برده .
[ 3 ] حاصل معنى : بگريز و خود را برهان و به تنهايى انس بگير . تا روى سعادت را در تنهايى ببينى . اى كاش درندگان با ما معاشرت مىكردند و ما هيچ يك از آنان كه مىبينيم نمىديديم . درندگان در كنامهاى خود آرام مىگيرند و آسوده مىزيند و مردم را از شر خود آرامش و آسودگى نيست .