وادعى و عبد الواحد بن احمد باطرقانى اصفهانى و ابو الحسن احمد بن محمد زنجويه اصفهانى و ابو عبد اللّه محمد بن منصور بن جيكان تسترى و قاضى ابو الحسن على بن عمر ايذجى و ابو سعيد حسن بن على تسترى . و كسانى بودهاند كه از او روايت كردهاند ، درحالىكه به سال از او بزرگتر بودند و پيش از او از دنيا رفتهاند ، چون ابو محمد خلف بن محمد واسطى و ابو حاتم محمد بن عبد الواحد رازى معروف به لبّان ، كه هر دو از حافظان حديث بودهاند .
ابو عبد الرحمن سلمى صوفى در خراسان - به اجازه - و نيز قاضى ابو بكر باقلانى متكلم در عراق از او روايت كردهاند .
ابو احمد در كتاب خود موسوم به شرح التّصحيف كه در آن از نامهاى تصحيف شدهء شاعران سخن مىگويد . گويد كه اين بابى صعب است و ضبط ميسر نگردد مگر به تفحص و تحقيق بسيار . چنان كه ابو الحسن على بن عبدوس ارّجانى چون در اين كتاب من نظر كرد ، پرسيد كه از چند تن از شعرا را نام بردهاى . گفتم : صد و اند تن . گفت : در شگفتم كه اين براى تو چگونه ميسر شده و حال آنكه ما در بغداد با جمعى از بزرگان ، چون ابو اسحاق زجّاج و ابو موسى حامض و ابو بكر انبارى و يزيدى ، بوديم ، در نام يك تن از شاعران يعنى حريث بن محفّض اختلاف كرديم . چهار نامه به چهار تن از علما نوشتيم و از آنان استفسار كرديم يكى گفت به خاء و ضاد هر دو نقطهدار . يكى گفت به حاء صاد بدون نقطه و ديگرى چيز ديگر گفت . گفتيم اين كار جز به ابو بكر بن دريد راست نيايد ، پس آهنگ سراى او كرديم و ماجرا باز گفتيم . ابن دريد گفت : اين نامى مشهور است .
حريث بن محفّض است به حاء بدون نقطهء مفتوح و فاء مشدّد و ضاد نقطهدار . شاعرى از تميم است و سپس از بنى مازن بن عمرو بن تميم و او همان است كه گفته است [ 1 ] :
أ لم تر قومى ان دعوا لملمّة * اجابوا و ان اغضب على القوم يغضبوا
و حجاج در منبر به اشعار او تمثل جست و گفت : اى مردم شام ، شما همانند كسانى هستيد كه حريث بن محفّض دربارهء آنها اين بيتها را گفته و سپس بيتها را خواندن گرفت .
حريث برخاست و گفت : من حريث بن محفّض هستم . حجاج گفت : چرا سخن من
هامش
[ 1 ] بنگريد به طبقات ابن سلّام : 194 ، ذيل الامالى 81 ، الشعر و الشعراء : 536 ، الخزانه 2 : 511 .