246 - اسماعيل بن عبد الرحمن سدّى اعور [ 1 ]
عبد الرحمن ، فرزند ابو ذؤيب بود و بعضى گويند فرزند ابو كريمه . وى از حجاز بود و در كوفه سكونت گزيد . به سال 127 ، در ايّام بنى اميه ، در ولايت مروان بن محمد در گذشت .
از انس بن مالك و عبد خير [ 2 ] و ابو صالح [ 3 ] روايت مىكرد و ابن عمر را نيز ديده بود . و او سدّى بزرگ است . ثقه و امين بود ، ثورى و شعبه [ 4 ] و زائده [ 5 ] و سمّاك بن حرب و اسماعيل بن ابى خزيمه و سليمان التيمى [ 6 ] از او روايت كردهاند .
ابن ابى خالد اسماعيل مىگفت كه سدّى از شعبى عالمتر به قرآن بود . ابو بكر بن مردويه گويد : حافظ اسماعيل بن عبد الرحمن سدّى ابو محمد كنيه داشت و او صاحب تفسير بود . او را سدّى مىگفتند زيرا در سدّه مىزيست . پدرش از بزرگان مردم اصفهان بود و جماعتى از اصحاب رسول اللّه ( ص ) را از جمله سعد بن ابى وقّاص و ابو سعيد خدرى و ابن عمر و ابو هريرة و ابن عباس را ديده بود .
و گويند او را از آن روى سدّى مىگفتند كه بر سدّهء ( درگاه ) مسجد كوفه مقنعه مىفروخت و برخى گويند از آن روى كه در شهر ، در مكانى كه آن را سدّه مىگفتند ، مىنشست . همه از او به نيكى ياد كردهاند .
محمد بن مروان بن عبد اللّه ابن اسماعيل بن عبد الرحمن سدّى نيز از مردم كوفه بود .
از كلبى تفسير روايت مىكرد . او را سدّى صغير [ 7 ] مىناميدند و او را ثقه نمىدانستند .
حافظ ابو نعيم در تاريخ اصفهان خود گويد : اسماعيل بن عبد الرحمن اعور ، كه به سدّى اشتهار داشت ، صاحب تفسير است . پدرش عبد الرحمن ابو كريمه كنيه داشت و از بزرگان اصفهان بود . در ولايت مروان در گذشت . وى مردى بود با ريشى انبوه چنان كه وقتى مىنشست ريشش همهء سينهاش را مىپوشانيد . گويند كه او سعد بن ابى وقّاص را
هامش
[ 1 ] طبقات ابن سعد 6 : 323 ، تاريخ بخارا 1 : 360 ، الجرح و التعديل 2 : 184 ، تاريخ الذهبى 5 : 45 ، سير الذهبى 5 : 264 ، تهذيب التهذيب 1 : 313 ، طبقات المفسرين 1 : 109 ، الوافى : 9 : 142 .
[ 2 ] عبد خير همدانى ابو عمارهء كوفى ، تابعى و ثقه ( تهذيب التهذيب 6 : 124 ) .
[ 3 ] ابو صالح باذام از موالى ام هانى بنت ابو طالب ( بنگر به طبقات ابن سعد 5 : 302 ، تهذيب التهذيب 1 : 416 ، سير الذهبى 5 : 37 ) .
[ 4 ] او شعبة بن الحجاج العتكى ازدى است ( تهذيب التهذيب 4 : 338 ) .
[ 5 ] زائدة بن قدامهء ثقفى ( در سال 160 يا سال بعد از آن وفات كرد ) .
[ 6 ] سليمان بن بلال تيمى قرشى ( تهذيب التهذيب 4 : 175 ) .
[ 7 ] شرح حال سدى صغير در تهذيب التهذيب 9 : 436 آمده است .