يحيى بن زيد در ميان نحويان جداكننده حق بود از باطل و در ميان لغتشناسان كوفى و بصرى چون ترازو . در رثاى او يكى از اصحاب ما گفته است [ 1 ] :
مات ابن يحيى و ماتت دولة الادب * و مات احمد انحى العجم و العرب
فان تولّى ابو العباس مفتقدا * فلم يمت ذكره فى الناس و الكتب
208 - احمد بن يحيى بن على بن يحيى منجم [ 2 ]
وى ابو الحسن كنيه داشت . ذكر پدران او را هر يك در باب خود آوردهايم . ابو الحسن احمد اديب و شاعر و فاضل و عالم بود و در علم كلام و علوم دين و فنون ادب از رؤساى زمان خود . در سال 327 در هفتاد و اند سالگى در گذشته . او نديم راضى خليفهء عباسى بود . اخبار اين منادمت را مرزبانى در معجم آورده است . وفات او در ماه ذو الحجّه بود و تولدش در سال 262 [ 3 ] ( ؟ ) .
پدرش يحيى بن على كتابى در اخبار شعراى مخضرمين نوشته بود كه احمد پسرش آن را به پايان رسانيد . او را نيز آثارى است ، چون كتابى در اخبار خاندان و نسب خود و كتاب الاجماع فى الفقه على مذهب ابن جرير طبرى . احمد بن يحيى پيرو رأى او بود . از ديگر آثار اوست : كتاب المدخل الى مذهب الطبرى و نصرة مذهبه و كتاب الاوقات .
مرزبانى شعرهايى از او نقل كرده است .
209 - احمد بن يحيى بن الوزير بن سليمان [ 4 ]
از ابن كلبى و عبد الله بن وهب علم آموخت . فقيهى بود از مجلسنشينان ابن وهب . عالم به شعر و ادب و اخبار و تاريخ و انساب . گويند ولادتش در سال 171 بود و در حبس ابن مدبّر ، صاحب خراج در مصر ، در گذشت زيرا خراجى بر عهدهء او بود . در روز يكشنبه ،
هامش
[ 1 ] حاصل معنى : ابن يحيى مرد و دولت ادب نيز بمرد . احمد آنكه در عجم و عرب در نحو از همه برتر بود بمرد . اگر ابو العباس رخت بركشيده از ميان ما رفته ولى ياد او در كتابها نمىميرد .
[ 2 ] تاريخ بغداد 5 : 215 ، الوافى 8 : 246 ، الفهرست : 160 - 161 ، 262 .
[ 3 ] بنابراين بايد قريب به 66 سال عمر كرده باشد .
[ 4 ] بغية الطلب 2 : 122 ، انباه الرواة 1 : 152 ، الوافى 8 : 247 ، بغية الوعاة 1 : 398 ، تهذيب التهذيب 1 : 89 .